خانم الینور استرم برنده جایزه نوبل در رشته اقتصاد در مصاحبه ای که ژوهانسبورگ داشت و بیان داشت که با حکمرانی منابع طبیعی مانند سرزمین، اقیانوس، رودخانه و جو می توان بر برخی از بزرگ ترین بحران های وقایع طبیعی مانند خشکسالی و سیل تاثیر گذاشت. بهترین شیوه مدیریت این منابع محور اصلی کار برنده جایزه اقتصاد نوبل خانم دکتر الینور استرم می باشد.

GLOBAL: Interview with Nobel prize winner Elinor Ostrom on climate change

JOHANNESBURG, 25 April 2012 (IRIN) - The governance of natural resources like land, the oceans, rivers and the atmosphere, can affect the impact of some of the world’s biggest crises caused by natural events like droughts and floods. How best to manage those resources has been at the heart of the work by Nobel Prize winner (economics) Elinor Ostrom.

She has been looking at how communities across the world, from developing and rural economies like Nepal and Kenya to developed ones like the USA and Switzerland, manage their commonly shared resources such as fisheries, pasture land and water sustainably.

 The International Journal of Forest, Soil and Erosion (IJFSE) ISSN:
2251-6387has been Indexed/Listed/Archived in:
          Islamic World Science Citation Center (ISC)

Dear Colleague,
The International Journal of Forest, Soil and Erosion (IJFSE) ISSN:
2251-6387 is currently accepting manuscripts for publication. IJFSE publishes high-quality solicited and unsolicited articles, in English, in all areas of natural recourses, soil sciences and natural hazards including environmental sciences, forestry, Biological richness, disturbance ecology, soil science, arid soil research, relationship of soil an tree fruit production, irrigation, agricultural extension and role of soil in agricultural and agronomy development, root and soil ecology, Root and soil interaction, root and soil interface, soil bio-engineering techniques, soil fixing techniques, Soil loss protection with plants root, soil moisture relations and vegetation, soil nailing, soil protective techniques, soil sealing with plant roots, species selection for soil protection, Forest Soil Environment, Forests and Water Interactions, medicinal plants and natural productions,

گزارش جامعه سلطنتی در مورد کاهش فقر، مصرف پایدار و تنظیم داوطلبانه خانواده را می توانید از اینجا دریافت کنید.

Royal Society Report Calls for Poverty Reduction, Sustainable Consumption and Voluntary Family Planning

دپارتمان مدیریت منابع طبیعی و محیط زیست وبسایتی با عنوان راه پایداری راه اندازی نموده است. آدرس سایت عبارتست از: http://www.fao.org/nr/sustainability/en/

This is to inform you of the release of a new website of the FAO Natural Resources Management and Environment Department called Sustainability Pathways.
This website hosts projects under development that looks at some aspects of sustainability, such as:

Ø  How do we define and measure sustainability in the food and agriculture sector? Check the SAFA project and e-Forum;
Ø  In a choc scenario such as high energy price, could organic livestock systems meet consumption demands sustainably? Check the SOL project;
Ø  How could producers be best rewarded for environmental stewardship? Check the PES project;
Ø  What is the environmental footprint of the food loss and waste and could it be reduced? Check the FWF project and database;
Ø  What are the agriculture, forestry and fisheries issues in the global move towards a green economy? Check the GEA project.

We also feature relevant FAO publications and partnerships, as well as a list of interesting meetings: www.fao.org/nr/sustainability

Enjoy!

Noemi Nemes

علاقمندان به مباحث بین رشته ای مرتبط با محیط زیست و منابع طبیعی می توانند با آبونمان شدن در این مجله به طور مرتب آن را دریافت نمایند.

New Issue Announcement

Volume 17, Issue 1| March 2012

Editors-in-Chief Carl Folke and Lance Gunderson are pleased to announce the publication of Volume 17, Issue 1 of Ecology and Society. This issue sees the closure of the following special features: (1) Local, Social, and Environmental Impacts of Biofuels edited by Laura German, George C. Schoneveld, and Pablo Pacheco; (2) The Energy–Water Nexus: Managing the Links between Energy and Water for a Sustainable Future edited by Karen Hussey and Jamie Pittock; and (3) Implementing Participatory Water Management: Recent Advances in Theory, Practice, and Evaluation edited by Yorck von Korff, Sabine Moellenkamp, Pieter Bots, Katherine A. Daniell, and Rianne M. Bijlsma. We are also pleased to publish the first manuscript in the following special feature: (1) Sustainability Impact Assessment of Forest Management Alternatives in Europe edited by Geerten Hengeveld, Bill Mason, and Jean Michel Carnus. Also, we would like to congratulate Jan Sendzimir, Chris P. Reij, and Piotr Magnuszewski whose manuscript Rebuilding Resilience in the Sahel: Regreening in the Maradi and Zinder Regions of Niger was selected for the Ralf Yorque Memorial Prize for most novel paper of 2011! To read the full text of these articles, or to access all other articles published in this issue, please see the table of contents below.

guest editorial
(sf)	Implementing Participatory Water Management: Recent Advances in Theory, Practice, and Evaluation	HTML
	Yorck von Korff, Katherine A. Daniell, Sabine Moellenkamp, Pieter Bots, and Rianne M. Bijlsma
(sf)	The Energy–Water Nexus: Managing the Links between Energy and Water for a Sustainable Future	HTML
	Karen Hussey and Jamie Pittock
research
(sf)	Aspects of Mussel-Farming Activity in Chalastra, Thermaikos Gulf, Greece: An Effort to Untie a Management Gordian Knot	HTML
	Zoi I. Konstantinou, Yannis N. Krestenitis, Dionysis Latinopoulos, Kalliopi Pagou, Sofia Galinou-Mitsoudi, and Yiannis Savvidis
(sf)	Participation and Protected Areas Governance: the Impact of Changing Influence of Local Authorities on the Conservation of the Białowieża Primeval Forest, Poland	HTML
	Krzysztof Niedziałkowski, Jouni Paavola, and Bogumiła Jędrzejewska
	Time to Talk? How the Structure of Dialog Processes Shapes Stakeholder Learning in Participatory Water Resources Management	HTML
	Melanie Muro and Paul Jeffrey
(sf)	Social Thresholds and their Translation into Social-ecological Management Practices	HTML
	Lisa Christensen and Naomi Krogman
	Growing into Interdisciplinarity: How to Converge Biology, Economics, and Social Science in Fisheries Research?	HTML
	Päivi Haapasaari, Soile Kulmala, and Sakari Kuikka
(sf)	Logging Concessions and Local Livelihoods in Cameroon: from Indifference to Alliance?	HTML
	Guillaume Lescuyer, Samuel Assembe Mvondo, Julienne Nadège Essoungou, Vincent Toison, Jean-François Trébuchon, and Nicolas Fauvet
	Managing Rangeland as a Complex System: How Government Interventions Decouple Social Systems from Ecological Systems	HTML
	Wenjun Li and Yanbo Li
	Total Environment of Change: Impacts of Climate Change and Social Transitions on Subsistence Fisheries in Northwest Alaska	HTML
	Katie J. Moerlein and Courtney Carothers
	Is Decentralization Leading to “Real” Decision-Making Power for Forest-dependent Communities? Case Studies from Mexico and Brazil	HTML
	Reem F. Hajjar, Robert A. Kozak, and John L. Innes
	Exploring Social Capital in Chile’s Coastal Benthic Comanagement System Using a Network Approach	HTML
	Andrés Marín, Stefan Gelcich, Juan C. Castilla, and Fikret Berkes
	Collapse and Recovery in Sahelian Agro-pastoral Systems: Rethinking Trajectories of Change	HTML
	Laura Vang Rasmussen and Anette Reenberg
	A Biodiversity Informatics Approach to Ethnobotany: Meta-analysis of Plant Use Patterns in Ecuador	HTML
	Lucia de la Torre, Carlos E. Cerón, Henrik Balslev, and Finn Borchsenius
(sf)	Can REDD+ Reconcile Local Priorities and Needs with Global Mitigation Benefits? Lessons from Angai Forest, Tanzania	HTML
	Irmeli Mustalahti, Anna Bolin, Emily Boyd, and Jouni Paavola
	Power and Conflict in Adaptive Management: Analyzing the Discourse of Riparian Management on Public Lands	HTML
	Jennifer S. Arnold, Mirka Koro-Ljungberg, and Wendy-Lin Bartels
	Implementing the Western Gulf of Maine Area Closure: The Role and Perception of Fishers’ Ecological Knowledge	HTML
	Mateja Nenadovic, Teresa Johnson, and James Wilson
(sf)	Cumulative Effects Planning: Finding the Balance Using Choice Experiments	HTML
	Amanda Spyce, Marian Weber, and Wiktor Adamowicz
(sf)	A Typology of Indigenous Engagement in Australian Environmental Management: Implications for Knowledge Integration and Social-ecological System Sustainability	HTML
	Rosemary Hill, Chrissy Grant, Melissa George, Catherine J. Robinson, Sue Jackson, and Nick Abel
(sf)	Environmental and Social Impacts of Oil Palm Plantations and their Implications for Biofuel Production in Indonesia	HTML
	Krystof Obidzinski, Rubeta Andriani, Heru Komarudin, and Agus Andrianto
(sf)	Facilitating Transitional Processes in Rigid Institutional Regimes for Water Management and Wetland Conservation: Experience from the Guadalquivir Estuary	HTML
	Pablo F. Méndez, Nicola Isendahl, Jaime M. Amezaga, and Luis Santamaría
(sf)	Public Preferences Across Europe for Different Forest Stand Types as Sites for Recreation	HTML
	David M. Edwards, Marion Jay, Frank S. Jensen, Beatriz Lucas, Mariella Marzano, Claire Montagné, Andrew Peace, and Gerhard Weiss
	Landscape Influences on Fisher Success: Adaptation Strategies in Closed and Open Access Fisheries in Southern Chile	HTML
	Tracy Van Holt
	Seed Exchange as an Agrobiodiversity Conservation Mechanism. A Case Study in Vall Fosca, Catalan Pyrenees, Iberian Peninsula	HTML
	Laura Calvet-Mir, Maria Calvet-Mir, José Luis Molina, and Victoria Reyes-García
	A Wall out of Place: a Hydrological and Sociocultural Analysis of Physical Changes to the Lakeshore of Como, Italy	HTML
	Sarah Laborde, Jorg Imberger, and Sandy Toussaint
	Closing the Gap: Communicating to Change Gardening Practices in Support of Native Biodiversity in Urban Private Gardens	HTML
	Yolanda M. van Heezik, Katharine J. M. Dickinson, and Claire Freeman
insight
	Can We Be Both Resilient and Well, and What Choices Do People Have? Incorporating Agency into the Resilience Debate from a Fisheries Perspective.	HTML
	Sarah Coulthard
(sf)	The Management of Fire-Adapted Ecosystems in an Urban Setting: the Case of Table Mountain National Park, South Africa	HTML
	Brian W. van Wilgen, Greg G. Forsyth, and Philip Prins
synthesis
(sf)	Payments for Ecosystem Services in the Context of Adaptation to Climate Change	HTML
	Isabel van de Sand
	A Typology of Benefit Sharing Arrangements for the Governance of Social-Ecological Systems in Developing Countries	HTML
	Bimo Abraham Nkhata, Alfons Mosimane, Linda Downsborough, Charles Breen, and Dirk J. Roux
	An Indicator Framework for Assessing Agroecosystem Resilience	HTML
	Joshua F. Cabell and Myles Oelofse
	Forest Landscape Restoration in the Drylands of Latin America	HTML
	Adrian C. Newton, Rafael F. del Castillo, Cristian Echeverría, Davide Geneletti, Mario González-Espinosa, Lucio R. Malizia, Andrea C. Premoli, José M. Rey Benayas, Cecilia Smith-Ramírez, and Guadalupe Williams-Linera
	Learning in Support of Governance: Theories, Methods, and a Framework to Assess How Bridging Organizations Contribute to Adaptive Resource Governance	HTML
	Beatrice I. Crona and John N. Parker
(sf)	Threshold Considerations and Wetland Reclamation in Alberta’s Mineable Oil Sands	HTML
	Lee Foote
response
	Migrations Between Villages: Incidents or Significant Drivers of Swidden Agriculture Changes? A response to: Downey. 2010. “Can Properties of Labor-Exchange Networks Explain the Resilience of Swidden Agriculture?”	HTML
	Denis Couvet
	On the System Properties of the Planetary Boundaries A response to: Rockström et al. 2009. “Planetary Boundaries: Exploring the Safe Operating Space for Humanity”	HTML
	Sarah Cornell
perspective
	Geo-engineering, Governance, and Social-Ecological Systems: Critical Issues and Joint Research Needs	HTML
	Victor Galaz

چهارمین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی و سومین کنفرانس بین‌المللی ترویج و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی - شهریور 1391

انجمن علمی ترویج و آموزش کشاورزی ایران مفتخر است با همکاری دانشگاه تهران، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دانشگاه‌ها و سازمان‌ها، در راستای  ارتقاء و توسعه  دانش ترویج و آموزش کشاورزی در کشور و  گسترش و تقویت هر چه بیشتر پیوندهای فعالان حوزه‌های اندیشه و عمل، استادان دانشگاه، صاحب‌نظران و دانش‌پژوهان، مسئولان و مدیران، دانشجویان و  کارشناسان در عرصه ترویج، آموزش و توسعه کشاورزی، نسبت به برگزاری چهارمین کنگره ملی و سومین کنفرانس بین‌المللی تحت عنوان " ترویج وآموزش، پیشران توسعه پایای زنجیره کشاورزی و غذا" و کارگاه‌های آموزشی و نمایشگاه جنبی در شهریور ماه 1391 اقدام نماید.

بدین وسیله از کلیه استادان دانشگاه، متخصصان و صاحب‌نظران  در حوزه‌های اجرائی، مدیران، کارشناسان و دانشجویانی که در زمینه‌های مرتبط با محورهای کنگره صاحب نظر و اثر می‌باشند، دعوت می‌گردد با ارائه دیدگاه‌ها و آثار  خود در این همایش عظیم ملی شرکت و بر غنا و کیفیت آن بیفزایند. در این راستا از طرف هیئت داوران و کمیته علمی کنگره، به برترین آثار ارائه شده جوایزی تعلق خواهد گرفت.

محورهای همایش:

ماده 6

ج ـ سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور و شهرداری‌ها موظفند نسبت به احداث یا اختصاص فضای کافی و مناسب برای مسجد یا نمازخانه در پارکهای ملی و بوستانهای شهری اقدام نمایند.

ماده14

وزارت جهاد کشاورزی موظف است اراضی ملی غیرکشاورزی به استثناء اراضی واقع در مناطق چهارگانه محیط زیست و خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها را که مورد نیاز سازمان تربیت بدنی است، به منظور احداث و توسعه اماکن و فضاهای ورزشی تأمین و به طور رایگان به سازمان تربیت بدنی واگذار نماید. همچنین وزارت مذکور موظف است با تأیید سازمان تربیت بدنی، اراضی با شرایط فوق را که مورد نیاز بخش غیردولتی و تعاونی برای احداث اماکن ورزشی است به قیمت ارزش معاملاتی اعلام‌شده توسط وزارت امـور اقتصادی و دارائی با اولـویت به تعاونی‌های ایثارگران واگذار نماید. تغییر کاربری این قبیل اراضی ممنوع است.

ماده 46

هـ - ‌معاونت نسبت به ایجاد زیرساخت ملی داده‌های مکانی (NSDI) در سطوح ملی تا محلی و تدوین معیارها و ضوابط تولید و انتشار آنها حداکثر تا پایان سال سوم برنامه اقدام نماید.

تبصره- کلیه دستگاهها مکلفند اطلاعات پایه‌ای مکانی خود را تولید و براساس دستورالعملی که توسط معاونت، تدوین و ابلاغ می شود، بر روی زیرساخت ملی داده‌های مکانی قرار دهند.

و- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است :

1- با همکاری وهماهنگی سازمان نقشه‌برداری کشور و همکاری سایر دستگاههای ذی‌ربط تا پایان برنامه نسبت به ایجاد پایگاه اطلاعات حقوقی املاک و تکمیل طرح حدنگاری(کاداستر) اقدام نماید.

همین چند روز پیش مهرداد مسیبی مدیر وبلاگ طبیعت ایران مطلبی با عنوان مرثیه ای دیگر برای بلوط های زاگرس تهیه کرده بود که امروز مشاهده نمودم ظاهراَ سازمان جنگل ها تلاش دارد پروژه ای با همکاری فائو در این خصوص اجرا کند. خبر عینا اینجا آمده است:

- نکته این جاست که خواسته های سازمان جنگل ها از اجرای پروژه بین المللی چیست؟

- آیا در کشور خلاهای علمی - فنی وجود دارد که نیاز به رفع آن ها از طریق اجرای پروژه های بین المللی می باشد.

- نظرات پژوهشگران، متخصصین و کارشناسان داخلی در خصوص حل مساله بلوط بررسی و آزمون شده است؟

به نقل از تهران امروز و با تشکر از مزدک دربیکی بابت اطلاع رسانی این خبر را بخوانید:

اعتراض فعالان زیست محیطی به وقایع باغ قلهک

این هفته برای پروژه ای به نام منارید که هدفش تقویت و انسجام سازمانی برای مدیریت یکپارچه منابع طبیعی است باید سازمان جنگل ها تعدادی سازمان غیر دولتی (سمن) انتخاب نماید تا کار را در عرصه سایت های انتخابی اش در استان های سیستان و بلوچستان، کرمانشاه و یزد به جلو برند. طبق معمول سازمان ملل پس از آگهی در جراید کثیرالانتشار و وصول اعلام آمادگی ها به همراه رزومه کاری آن ها. باید لیست کوتاهی از آن سمن ها بر اساس شاخص های تعیین شده از قبیل رزومه کاری و توانمندی انجام کار و بومی بودن و ... لیست کوتاهی از سمن ها تعیین می شوند.

حال نوبت به ارائه دقیق برنامه کار به سمن ها می رسد تا سمن ها بر اساس حجم کار قیمت مورد نظر خود را ارائه دهند. یکی از سمن های دعوت شده در تماسی با دفتر پروژه درخواست کرد که هزینه ایاب و ذهاب و اقامت در تهران را مدیریت پروژه تامین نماید برایم کمی عجیب بود چون در جلسات مشورتی، هزینه های میهمانان پرداخت می شود ولی در جلساتی که منجر به عقد قرارداد می شود چنین چیزی مرسوم نیست. به فکر فرو رفتم که به راستی در چنین مواردی باید هزینه های سمن ها را پرداخت کرد یا خیر؟ تا چه حد باید از سمن ها حمایت کرد. راستش برای چنین قراردادی آیا سمن نقش خود را ایفا می نماید یا نقش شرکت مهندسین مشاور. تعاریف فرق دارد، ندارد؟

در ادامه مطلبی می خوانید که تا حدودی به این بحث ارتباط دارد که آن را از سایت دنیای اقتصاد اخذ نموده ام:

حتما در جریان انتقاداتی که به مصرف بی رویه کودهای شیمیایی می شود قرار دارید. اگر چه زمانی ناآگاهانه و با هدف افزایش تولید رو به سوی مصرف کود های شیمیایی آوردیم اما امروز که به آن حد از آگاهی رسیده ایم که کودهای شیمیایی مضرات فوق العاده بر اکوسیستم وارد می نمایند دیگر باید با احتیاط بیش تری نسبت به مصرف این کودها اقدام نمود. شاید در کشوری مانند ایران که سیاست های حمایتی دولت از کشاورزان در جهت کاهش هزینه های تولید است و برای کود هم یارانه ای می پردازد سخن گفتن از کاهش مصرف کود بی معنی باشد چون سیاست ها در جهت تشویق مصرف کود است.

اما به هر حال باید گفت و گفت تا شاید گوش شنوایی باشد در جهت حذف کودهای شیمیایی و جایگزینی آن ها با مواد دوست دار طبیعت مانند کمپوست و کودهای حیوانی.

علی ایحال گزارشی از طریق خانم دکتر رضوی مدیر عامل سنستا دریافت کردم که در شماره آگوست نشریه PLoS Biology منتشر شده و می توانید از اینجا به آن دسترسی یابید.در این مقاله ضمن بررسی روند مصرف کود در آمریکا، چین و هندوستان و جهان، ارزیابی ای از منافع و مضار اقتصادی و زیست محیطی ارائه داده و در پایان هم چند راه کار ساده برای کاهش مصرف کود نیتروژنه بیان نموده است.

چندی بود که نمایندگانی از سازمان جنگل ها برای تهیه گزارش و یا شرکت در جلسات کنوانسیون تغییر افلیم دعوت می شدند و انتظار می رفت که با توجه به ابعاد وسیع منابع طبیعی و تاثیر پذیری و تاثیر گذاری آن ها بر روند تغییر اقلیم، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور هم با جدیت مباحث را پیگیری نماید. خلاصه مراجل اولیه این کار شکل گرفت و نهایتاَ دستوراعمل اجرایی کارگروه تصویب شد. امیدوارم پیگیریهای بعدی اعضا’ کارگروه به کلیه فعالیت های سازمان تسری یابد. در پی متن دستورالعمل اجرایی کارگروه را ملاحظه می نمائید. ( لازم به ذکر است از ارائه مقدمه پرهیز شده است)

1- ضرورت

1-پدیده تغییر آب و هوا یکی از موضوعات مهم روز جهان است  که باعث نگرانی جدی ساکنین کره خاکی شده و امنیت حیاتی و غذائی جهان را تهدید می نماید.

2-همه صاحب نظران، سیاستمداران، تصمیم سازان، کارشناسان و علاقه مندان حفظ محیط زیست معتقدند باید با مشارکت، همکاری و تعامل همه کشور ها نسبت به آسیب شناسی ، مقابله و سازگاری با این پدیده و کاهش آثار سوء آن اقدامی موثر بعمل آورند.

3- براساس پژوهش های صورت گرفته و گزارش هیئت بین الدول تغییر آب و هوا، تشدید  روند ذوب یخچالها، بالا آمدن سطح آب اقیانوسها، افزایش وقوع سیلابها و دوره های طولانی خشکسالی، پدیده بیابانزائی و تخریب سرزمین، گسترش حریق وطغیان آفات و بیماریها  ... از جمله پیامدهای گرم شدن کره زمین و تغییر آب و هوا است.

4- مصرف بی رویه سوخت های فسیلی، تخریب جنگل ها و مراتع، تغییر کاربری اراضی ، عدم مدیریت پسماند و فاضلاب از جمله عوامل تولید و انتشار گازهای گلخانه ای می باشند.

5- حفاظت، احیاء و توسعه جنگل ها و مراتع  نقش موثری در جذب گازهای گلخانه ای دارد، به نحویکه بخشی از تولید گازهای گلخانه ای ناشی از مصرف سوختهای فسیلی را جذب و تراز مثبتی را در سطح کشور ایجاد نماید. سازمان متبوع تجارب ارزشمندی در اجرای  پروژه های ترسیب کربن وبیوگاز با مشارکت مردم کسب نموده است که می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

6- در همین راستا مسئولیت بین المللی سازمان متبوع در راهبری کشور های با پوشش کم جنگلی موضوع مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

7- از طرفی اثر متقابل تغییرات آب و هوایی با پدیده تخریب سرزمین و بیابانزایی بر یکدیگر ضرورت توجه به این موضوع را دوچندان مینماید.

8- با توجه به عضویت ج.ا. ایران در کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل کیوتو و تعهد
بین المللی به این معاهدات و تعهداتی که در آینده برای همه کشور ها تعیین می شود، ضروریست آمادگیهای لازم با محوریت موضوع جنگل و سازگاری با آثار این پدیده جهت اجرای تعهدات و
زمینه سازی برای اجرای اقدامات ملی و بین المللی فراهم آید.

بالاخره همایش بین المللی فوق در روزهای چهارم و پنجم آبان ماه در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برگزار شد. بنده هم با سه مقاله که به صورت پوستری پذیرفته شده بود حضور یافتم که مقالات بنده عبارت بودند از:

1- مدیریت جامع حریق و آتش سوزی جنگل و مراتع ( مشترک با حیدر ابراهیمی فر و محمد رحیم فروزه)

2- جایگاه سامانه فرماندهی حادثه برای مدیریت آتش سوزی جنگل ( مشترک با محمد رحیم فروزه و محسن شرافتمندراد)

3- بررسی کارآیی  دستورالعمل اجرایی ستاد مدیریت بحران سازمان جنگل ها در خصوص آتش سوزی جنگل ( مشترک با محمد رحیم فروزه و محسن شرافتمندراد).

امیدوارم موارد مطروحه در قطعنامه که در پی می آید را دبیرخانه ای پیگیری می نمود.

دور جدید بورس های اراسموس موندوس برای14 - 2012 آغاز شد.

5 مرکز معتبر اروپایی به طور مشترک دوره های کارشناسی ارشد علوم اطلاعات مکانی و مشاهدات زمین برای مدل سازی و مدیریت محیط زیست ارائه می نمایند. مدت زمان این دوره ها، 22 ماه می باشد و در 5 کشور ایسلند، سوئد، انگلستان، لهستان و هلند برگزار می شوند.

دوره های فوق در سال اول در هلند و یا سوئد برگزار می شوند . بسته به سوابق تحصیلی و علایق پذیرفته شدگان دوره در یکی از دو کشور فوق مستقر می شوند. به طور کلی محتویات دوره در هر دو کشور تقریباً یکسان است ولی افرادی که در هلند سال اول را می گذرانند روی تعاملات بین جامعه و تکنولوژی مربوط به مدل سازی و مدیریت زیست محیطی آموزش بیش تری خواهند دید. 

مطلع شدم که این گردهمایی با حمایت جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست برگزار خواهد شد.

گردهمایی آبان ماه جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست

• موضوع سخنرانی: وضعیت محیط بانان و جنگلبانان در کشور
• سخنران: جناب آقای دکتر اسماعیل کهرم
• زمان : یکشنبه اول آبان نود ساعت: 6-4 بعد از ظهر
• مکان: خ انقلاب، خیابان قدس، جنب دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، کوچه آذین، پلاک 13، ساختمان شماره دو دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

 امیدوارم این گردهمایی ها به بهبود وضعیت محیط بانان و جنگلبانان، از منظر کاری و وضعیت معیشتی این عاشقین طبیعت بیانجامد.

چندی قبل لایحه جامع منابع طبیعی تدوین و در مجلس شورای اسلامی مورد بررسی قرار گرفت که اعتراضاتی از سوی فعالان محیط زیست در سایت ها و روزنامه ها منتشر شد که برخی از آن ها عبارتند از:

http://hamshahrionline.ir/news-145488.aspx

http://isdle.ir/news/index.php?news=6600

http://www.tabiatbakhtiari.com/archives/1197

در پی این اعتراضات نسبت به لایحه جامع منابع طبیعی، روسای انجمن های زیست محیطی ذیل: 

انجمن مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران، انجمن مرتعداری ایران، انجمن آبخیزداری ایران، انجمن اعضاء هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، انجمن جنگلبانی ایران، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران، انجمن علوم و صنایع چوب و کاغذ ایران، انجمن علمی آبزی پروری ایران، جامعه جنگلبانی ایران نامه ای خطاب به مقام معظم رهبری نگاشته و خواستار بازنگری در این لایحه قانونی شده اند.

از سال های آغازین اشتغالم در سازمان جنگل ها ذهنیتم این طور شکل گرفته بود که مراتع به واسطه جمعیت انسانی و دامی مازاد بر ظرفیت در حال تخریب هستند و اعداد و ارقامی به ترتیب ذیل هم آویزه گوشم شده بود:

-        جمعیت انسانی متکی به مرتع بیش از 7/5 برابر ظرفیت،

-        دام مازاد، بیش از 2/2 برابر ظرفیت مرتع، 

هر جا هم می شد و می شود این عبارت را کپی و پیوست نموده و می نمایم. اما چگونه می شود بر این دو معضل که قاعدتاً یکی هستند، فائق آمد؟ ظاهراَ باید به دنبال افزایش توان تولید مراتع و در کنار آن افزایش تولید خوارک دام از منابع غیرمرتعی رفت و دوم به دنبال ایجاد فرصت های شغلی در سایر بخش ها بود.

سازمان ملل نسبت به فعال محیط زیست و برنده جایزه صلح نوبل پروفسور Wangrai Maathai که روز یکشنبه 24 سپتامبر 2011، در سن 71 سالگی فوت کرد ادای احترام نمود. وی بنیانگزار نهضت کمربند سبز بود. در این اقدام از زنان روستایی کنیا خواسته می شد که با هدف بهبود وضعیت معیشتی اقدام به کشت درخت بنمایند. از مزایای این طرح دسترسی به آب سالم، هیزم برای تامین سوخت و سایر منابع بود. 

UN PAYS TRIBUTE TO LATE ENVIRONMENTALIST AND NOBEL LAUREATE WANGARI MAATHAI
New York, Sep 26 2011 10:05AM
The United Nations today <"http://unep.org/newscentre/Default.aspx?DocumentID=2653&ArticleID=8873&l=en">paid tribute to Professor Wangari Maathai, Nobel Peace Prize laureate and one of Africa’s foremost environmental campaigners, who died on Sunday.
Ms. Maathai, 71, was the founder of the Green Belt Movement that encouraged women in rural Kenya to plant trees to improve their livelihoods through better access to clean water, firewood for cooking and other resources.

روز 13 تیرماه نوشتاری تهیه کرده بودم با عنوان قاچاق چمن همان جا اشاره کردم به نامه ای با امضا وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان محیط زیست به وزیر بازرگانی مبنی بر جلوگیری از صادرات خاک. حالا امروز صحبت از جدی شدن قاچاق خاک است که محمد درویش از آن سخن به میان آورده که می خوانید:

قاچاق خاک حاصلخیز ایران به کشورهای جنوب خلیج فارس  

ایران صدا: یکی از اعضای هیات علمی مرکز تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور در مورد قاچاق خاک حاصلخیز گفت: ما چه این مساله را قبول کنیم چه قبول نکینم، قاچاق خاک حاصلخیز از کشور صورت می گیرد.

خبرگزاری دانشجویان ایران - ایلام
سرویس: پژوهشی

طرح کنترل گیاهان نیمه انگل با استفاده از ترکیبات بیولوژیک و صنعتی برای نخستین بار در کشور در جنگل‌های ایلام و گرگان عملیاتی شد.

دکتر محمدرضا کاوسی، عضو هیات علمی دانشگاه گرگان در گفت‌وگو با خبرنگار پژوهشی ایسنا با اعلام این خبر اظهار کرد: گیاهان نیمه انگل با جذب آب و مواد معدنی از گیاه میزبان، سبب ضعف فیزیولوژیکی، تغییر فرم تاج درختان، آسیب پذیر شدن درختان در مقابل عوامل زنده نظیر آفات و بیماری‌ها و غیر زنده نظیر شرایط نامناسب آب وهوایی، ریزگردها و... شده و در نهایت موجب مرگ درختان میزبان می‌شوند.

رادیو کالج پارک ظاهراَ توسط دانشجویان ایرانی دانشگاه مریلند آمریکا مدیریت می شود و برنامه های هفتگی دارد که برنامه امروز 25 شهریور آن با موضوع تغییر اقلیم بود که در قالب فایل صوتی به زبانی بسیار ساده موضوع را بیان نموده است. از شما دعوت می شود این برنامه را گوش دهید.

فایل صوتی کامل برنامه (کیفیت بالا برای اتصال پرسرعت) , 6.45 MB]

راستش چند وقتی است که اخبار اسف بار دریاچه ارومیه از هر طرف به گوش می رسد، حال آن که سال هاست این وضعیت به آرامی در حال شکل گیری می باشد و افرادی که در سال های اخیر به طور مستمر به آن منطقه عزیمت داشتند اذعان می کردند که فاصله بین پلاژهای که در خشکی ساخته شده اند تا آب دریاچه هر روز بیش تر می شود و حالا که دریاچه در حال تبدیل به کویر نمک می باشد فغان ها می زنند. کاش این فغان ها زمانی به گوش می رسید که وضعیت این چنین بحرانی نشده بود.

امروز در تارنمای سازمان حفاظت محیط زیست خبری راجع به زریوار مشاهده نمودم که در پی آمده است:  

هومان خاکپور کارشناس منابع طبیعی و مدیر یکی از تارنماهای مرجع زیست محیطی کشور به نام دیده بان طبیعت بختیاری در نقد لایحه جامع منابع طبیعی مطلبی نگاشته که عیناَ در اینجا ارائه می شود. متاسفانه علی رغم اهمیت موضوع و اطلاع رسانی نسبتاَ خوب بازخوردی از ناحیه فعالین علاقمند و کارشناسان محیط زیست دریافت نشده است. مطلب را می خوانید:

تغییرات اعمال شده بر “لایحه جامع منابع طبیعی” در روند رسیدگی در “کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس” سبب افزایش نگرانی ها در بین بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزه منابع طبیعی و محیط زیست کشور گردیده است. لایحه ای که قرار بود پس از تبدیل به قانون شدن؛ نقاط ضعف و خلأهای قوانین فعلی منابع طبیعی و دغدغه های دلسوزان منابع طبیعی کشور از حیث ناکارآمدی آن قوانین قدیمی را برطرف کند و با اجرای آن امیدواری برای دست یابی به پایداری سرزمین هایمان بیشتر شود.

شوربختانه خبرهایی که از روند رسیدگی و تغییرات اعمال شده بر برخی از مواد این لایحه به گوش می رسد حکایت از طبیعت ستیزی آشکار و ترویج بی قانونی در بین مردم داشته که در صورت تصویب در صحن علنی مجلس، در خوشبینانه ترین حالت؛ در منطقه ای مثل زاگرس بایستی حداقل 30 درصد از رویشگاه های جنگلی اش را از دست رفته به حساب آورد! و قطعا" این قانون وضعیتی بهتر را برای سایر زیست بوم های کشور رقم نخواهند زد.

از زمان به امضا رسیدن کنوانسیون مقابله با بیابان زایی و تقلیل اثرات خشکسالی در 17 ژوئن 1992 در شهر پاریس و رسمیت یافتن آن تاکنون 19 سال می گذرد. سال ها طول کشید تا کنوانسیون از فاز توجیهی به فاز عملیاتی شدن نقل مکان کند. در این میان جلسات بسیار زیادی برگزار شده و دیگر نمی توان چون سال های ابتدایی شکل گیری این کنوانسیون گزارشات کشوری ای  ارائه داد که فقط به معرفی کشور و یک سری کلیات اکتفا کند. دیگر کشورهای عضو ملزم به ارائه یک سری گزارشات هدفمند هستند. امیدوارم با انتساب دکتر خلیلیان  به ریاست کارگروه ملی بیابان زایی ایشان توجه جدی و درخور شان به این کمیته داشته باشند.

سبزپرس- گروه منابع طبیعی: رئیس کارگروه ملی بیابان زدایی در حکمی از سوی رئیس جمهوری منصوب شد. در این حکم صادق خلیلیان، وزیر جهاد کشاورزی به عنوان رئیس این کارگروه ملی معرفی شد.

 به گزارش سبزپرس، ایران برای اجرای تعهداتش به کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مقابله با بیابان زایی، کارگروه ملی بیابان زدایی را با ترکیب 19 عضو تشکیل داده است.  
امروز (یکشنبه 13 شهریور) نیز رییس این کارگروه طی حکمی از سوی رییس جمهور انتخاب شد. 
در حکم رئیس جمهوری به صادق خلیلیان آمده است: «انتظار دارم گزارش اقدامات و فعالیت های مرتبط با کارگروه را به صورت مستمر و سالانه به اینجانب ارائه نمایید و با بهره گیری از تمامی امکانات در اختیار، شرایط مطلوب برای مقابله با تخریب سرزمین و کنترل پدیده بیابان زایی در کشور که بخش وسیعی از آن در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد، فراهم گردد.» 
در حکم انتصاب رییس کارگروه ملی بیابان زدایی، رییس جمهوری ابراز امیدواری کرده است که با همکاری کنوانسیون بین المللی مقابله با بیابان زایی، فعالیت های ملی، منطقه ای و بین المللی گسترش و تعمیق یابد.
در کارگروه ملی بیابان زدایی11 عضو کابینه حضور دارند. اعضای این کارگروه شامل وزیران جهاد کشاورزی (رئیس کارگروه)، کشور، نیرو، نفت، امور خارجه، علوم، تحقیقات و فناوری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، صنایع و معادن، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، راه و شهرسازی و یا نمایندگان تام الاختیار آنها در سطح معاون وزیر است.
ناظر در این کارگروه، یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون های کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی است. سایر اعضای این کارگروه عبارتند از:  رؤسای سازمان حفاظت محیط زیست، میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی، صدا و سیما و یا نماینده تام الاختیار آنها در سطح معاون سازمان، معاون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور، یک نفر از اساتید دانشگاه، محققان و صاحب نظران با تایید اعضای کارگروه، یک نفر از نمایندگان سازمان های مردم نهاد با تایید اعضای کارگروه، نماینده ایران نزد کنوانسیون و نماینده سایر دستگاه ها که حسب مورد با تشخیص رئیس کارگروه انتخاب می شوند.
از جمله وظایف این کارگروه، تعیین سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با اهداف و اصول کنوانسیون، برنامه‌ریزی به منظور تقویت جایگاه دولت از طریق همکاری‌های زیر منطقه‌ای، منطقه‌ای و بین‌المللی در امر مقابله با بیابان زایی و برقراری ارتباط منظم و موثر با کشورها و دبیرخانه کنوانسیون وسازمان های بین‌المللی مرتبط برای تبادل اطلاعات و تجربیات است. 
از دیگر وظایف این کارگروه، اجرای راهکارهای تامین منابع مالی در اجرای تعهدات، تدوین سیاست‌های آموزشی، تحقیقاتی، اطلاع رسانی، ظرفیت سازی و آگاهی عمومی مرتبط با بیابان زایی در سطح ملی است. 
همچنین تدوین برنامه عمل ملی از طریق هماهنگی و تنظیم سیاست‌های بین‌ بخشی و نظارت بر اجرای آن، برنامه‌ریزی و هماهنگی برای هم افزایی با سایر کنوانسیون‌های زیست محیطی به ویژه کنوانسیون های تغییرات اقلیم و تنوع زیستی از دیگر کارهایی است که این کارگروه عهده دار انجام آن شده است. 
سیاستگذاری و برنامه‌ریزی و تنظیم پیش نویس مصوبات مورد نیاز به منظور اجرایی شدن تعهدات ناشی از الحاق به کنوانسیون و تعیین نقش و ماموریت های دستگاه های اجرایی در جهت ایفای تعهدات از دیگر وظایف این کارگروه است.
دبیرخانه این کارگروه، در وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور) مستقر است و شرح وظایف و مسؤولیت‌های دبیرخانه به تصویب کارگروه خواهد رسید. 
از سوی دیگر، معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری موظف است اعتبارات لازم برای اجرای تکالیف تعیین شده در آیین نامه کارگروه ملی بیابان زایی را در لوایح بودجه سنواتی پیش بینی کند./

هفته گذشته طی 3 روز لایحه جامع منابع طبیعی را که در مجلس در دست بررسی بود به اتفاق همکاران بررسی نمودیم . بنا بود نظرات اصلاحی پس از جمع بندی نهایی نظرات دفاتر و معاونت ها، طی نامه ای به مجلس ارسال شود.

آقای مهرداد مسیبی مدیر وبلاگ طبیعت ایران  مطلبی با عنوان  لایحه جامع منابع طبیعی یا لایحه واگذاری منابع طبیعی؟! تهیه و به سبز پرس   ارسال نموده است که نقدی بر لایحه فوق می باشد. که عیناَ کپی پیست شده است.

با سلام خبر را با عنوان " پائیزان درختان سبز در تابستان اصفهان" و روی آن " 2 میلیون درخت در معرض نابودی است" دیدم. از این مطلب رد شدم که یک دفعه یاد جنبش کاشت 1  میلیارد درخت افتادم. از یک طرف مدعی مشارکت در آن جنبش هستیم و از طرف دیگر داشته هایمان را هم نمی توانیم حفظ کنیم.

برنامه رصد زمین ناسا یا NASA's Earth Observatory  تصایر جدیدی را برای استفاده عموم روی سایت خود قرار داده است که شما می توانید از روی لینک های ذیل به آن ها دسترسی داشته باشید. توصیه می کنیم اگر علاقمندی خاصی دارید به عضویت این سایت در آئید که آدرس آن در پائین این نوشتار درج شده است.

The latest from NASA's Earth Observatory (16 August 2011)
------------------------------------------------------------------------
Latest Images:
http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/
* Looking Down on a Shooting Star
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51754&src=eoa-iotd
* Flooding in the Missouri Basin
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51721&src=eoa-iotd
* Island of Crete, Greece
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51726&src=eoa-iotd
* Omulyakhskaya and Khromskaya Bays, Northern Siberia
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51712&src=eoa-iotd
* Cakaulevu Reef, Fiji
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51731&src=eoa-iotd
* Runoff Raises Lake Powell
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51692&src=eoa-iotd
* Drought across the United States
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51684&src=eoa-iotd
* Winter and Summer in the Tarim Basin
  http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=51678&src=eoa-iotd
--------------------
Recent Blog Posts:
http://earthobservatory.nasa.gov/blogs/

Earth Matters
* Out of Sight, But Not Out of Mind
  http://earthobservatory.nasa.gov/blogs/earthmatters/?p=290&src=eoa-blogs

--------------------------------------------------------------------
Earth Observatory weekly mailing -- http://earthobservatory.nasa.gov/

در شماره آگوست جنگل ها و مردم می خوانید:

Indonesia: Joint statement with US on commitments made at Lombok

Rights and Resources, 26 July 2011

Indonesia: Government pledges to resolve forestland conflicts

Alertnet, 13 July 2011  

Laos: Environmental group links Vietnam's military to timber smuggling

Voice of America, 29 July 2011

Myanmar: Abuse of environment destroys livelihoods, fuels conflict

Alertnet, 26 July 2011

Pakistan: Poverty pushing people to join timber mafia

Dawn.com, 15 July 2011

Vietnam: Dong Nai grows greener - and greener

Viet Nam News, 21 July 2011

International: Community, not government, control helps forests recover 

Mongabay, 7 July 2011

International: WWF accused of failing to regulate sustainable timber scheme

The Guardian, 25 July 2011

Book Review - Regreening the Bare Hills

Publications

REDD+, Governance, and Community Forestry: Highlights from Asia Experts Meeting

RECOFTC, July 2011

Communicating research: A beginner's guide for researchers at the Vietnamese Academy of Social Science (VASS)

Overseas Development Institute, July 2011

The Greener Side of REDD+: Lessons from Countries where Forest Area is Increasing

RRI, July 2011

Chopping for chips: An analysis of wood flows from smallholder plantations in Vietnam

CIFOR, July 2011

What Rights? Measuring Indigenous Peoples and Community Forest Tenure

RRI, July 2011

Stacking Ecosystem Services Payments: Risks and Solutions 

Duke University Nicholas Institute, July 2011

Enhancing the trade of legally produced timber: A guide to initiatives

Tropenbos International, May 2011

Events and activities

Training: Governance for forest, nature and people

Indonesia, 24 October – 4 November 2011

Training: ELD Courses

Bangkok, Thailand, September 2011

Call for Applications: Vavilov-Frankel Fellowship 2012

Application Deadline: 6 November 2011

Conference: Alternative futures to meet demands for food, fibre, fuel and REDD+

Jakarta, Indonesia, 27 September 2011

Conference: Forest Tenure, Governance, and Enterprise – Dealing with Challenges of Food Security and Climate Change in Forests and Agriculture

The Hague, The Netherlands, 7-8 September 2011

Call for Papers: Planet Under Pressure: New knowledge towards solutions

Submission Deadline: 16 September 2011

Training: Landscape Functions and People

Bangkok, Thailand, 21 November–2 December 2011
Registration Deadline: 21 October 2011

Conference: Asia-Pacific Forestry Week: New Challenges, New Opportunities

Beijing, China, 7 – 11 November 2011

Jobs

Accounts and Administration Officer, RECOFTC Thailand Country Program 

Location: Bangkok, Thailand
Application Deadline: 28 August 2011

Lao National Program Officer, World Wildlife Fund Global Forest & Trade Network

Location: First 6 months in Vientiane, then transfer to Landscape office (Pakse or Savanakhet)
Application Deadline: 18 August 2011

Scientist, Global Comparative Study on REDD+, CIFOR

Location: Bogor, Indonesia
Application Deadline: Until filled

Research Fellow, Climate Finance, Overseas Development Institute

Location: London, England    
Application Deadline: 29 August 2011

Director, Forest & Climate, WWF

Location: Washington, D.C., USA
Application Deadline: 1 September 2011

Environmental Economist, The Global Canopy Program

Location: Oxford, England
Application Deadline: 26 August 2011

Featured this months

Second Regional Forum for People and Forests, Bangkok

Highlights from the Second Regional Forum for People and Forests, held in Bangkok August 8 and 9. 

 From our readers

Fuel-efficient Stoves Protect Women’s Health and Forests

Ghasiram Panda, India

RECOFTC updates

RECOFTC Training Course Catalog Now Available

Seventeen programs build skills and knowledge in community-based management of natural resources

سازماان ملل یک ویژه نامه ای در مور توسعه پایدار دارد که از هم اکنون برای اخذ مقالات فراخوان منتشر کرده است و فرصت ارسال مقالات تا  15 نوامبر می باشد که نشریه در سال 2012 منتشر خواهد شد.

مجمع منابع طبیعی نام ویژه نامه ( فصل نامه) توسعه پایدار سازمان ملل است که مختص منابع طبیعی است که شماره فوق اختصاص به سناریوهای بلندمدت برای توسعه پایدار دارد. مباحث آب، تغییر اقلیم، سرزمین و انرژی از محورهای اصلی این ویژه نامه خواهند بود.

Call for Papers for a Special Issue on Long-term Sustainable Development Scenarios
Deadline for submission: 15 November 2011

Natural Resources Forum, a United Nations Sustainable Development Journal, a  quarterly journal issued by the Division for Sustainable Development of the United Nations calls for papers for a special issue on long-term scenarios for sustainable development, to be published in 2012.

This special issue will take stock of recent advances in the development of long-term sustainable development scenarios. Scenarios have become a standard tool in the analysis of global issues, including climate change, energy, land, and water. There have also been efforts to extend the coverage of models and scenario exercises to go beyond individual sectors and provide integrated analyses, simultaneously considering economic, social and environmental objectives, as well as multiple sectors. The United Nations Conference on Sustainable Development (“Rio+20”), to be held in Rio de Janeiro in June 2012, will be an occasion to reflect on progress in model-based scenario analysis and trends in the interface between scenario modeling and policy-making.

This special issue calls for papers considering, inter alia, the following areas:
• Integration of sustainable development objectives in model-based scenario analysis, including post-2015 development goals;
• Global sustainable development scenarios, including new insights regarding social outcomes, planetary boundaries and breaching of environmental thresholds;
• Trade-offs and synergies across sectors and in terms of multiple objectives;
• National-level integrated, multi-sectoral scenarios and their implications for policy making;
• Gaps in terms of model coverage of sectors, sustainable development dimensions, data quality and availability;
• Trends in the interface between the scenario modeling and policymakers since the Earth Summit in 1992, and suggestions for the future;
• Emerging approaches to scenario analysis, including those based on risk management, game theory, complexity science, political and institutional assessments, and the research agenda for the future.

Articles should contain original material and should be between 6,000 and 8,000 words in length. Please consult our Author Guidelines (http://www.wiley.com/bw/submit.asp?ref=0165-0203&site=1).

Contributions to the journal are accepted at the NRFs manuscript submission site at http://mc.manuscriptcentral.com/nrf.

Questions and comments can be addressed to NRFORUM@un.org

انگار همین دیروز نبود که این لوگو را برای سازمان انتخاب کردند حالا باید برای همیشه نام سازمان به فراموشی سپرده شود؟

نوشتار ذیل خبری است که عیناً از سایت خبرگزاری فارس بدون هیچ کم و کاست و اظهار نظری ارائه شده است.

گروه اقتصادی / حوزه کشاورزی و امور دام 90/05/14 - 12:21             شماره خبر:9005140252

تئوری تجزیه سازمان جنگل‌ها و تبعات پیش رو

خبرگزاری فارس: تجزیه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بر خلاف مصالح ملی کشور بوده و چنانچه برخی عدم هماهنگی و یا بعضاً کم کاری وجود داشته باشد، دلیل نمی شود که کل سازمان جنگلها با نقش و اهمیت، منحل و بهره برداران محلی سردرگم شده و برای انجام هر کاری در عرصه منابع طبیعی، به چندین دستگاه مراجعه نمایند.

بعد از بحث ادغام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور که هنوز در مجلس جریان دارد و منتظر تصویب در این نهاد قانونگذار است چند روز پیش نیز با انتصاب رئیس سازمان امور اراضی با حفظ سمت به عنوان سرپرست سازمان جنگل‌ها، احتمال ادغام این دو سازمان قوت گرفته است اما ظاهرا اصل این تحولات مربوط به تجزیه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و آن هم به این صورت است که بخش آبخیزداری به معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، بخش حفاظت و امور اراضی به سازمان امور اراضی و بخش جنگل و مرتع به سازمان حفاظت محیط زیست انتقال یابد.

اگرچه این صحبت‌ها هنوز به تصویب نهایی نرسیده، اما سوال این است که آیا تجزیه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور در راستای توسعه پایدار و تحقق مدیریت جامع حوزه آبخیز است؟ تبعات تفکیک بخشهای زمین و امور اراضی و یا آبخیزداری از بدنه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و انتقال آنها به سایر معاونتهای وزارت جهاد کشاورزی چیست؟

مدتی است در خبرها، بحثهای کارشناسی و یا مدیریتی مختلفی در خصوص ضرورت ادغام دو سازمان متولی حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست، مطرح است. اساتید محترم دانشگاه، انجمن های علمی ذیربط و برخی از سازمانهای مردم نهاد، خواستار تقویت دستگاه های متولی امور حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست هستند به امید آنکه بهره برداری اصولی از این منابع با ارزش و حیاتی، نه تنها برای نسل فعلی، بلکه برای نسل های آینده نیز تحقق یابد.

از سوی دیگر دولت با شوق زیاد، به دنبال حل برخی مشکلات اقتصادی موجود، اشتغال زایی، کارآفرینی، تامین مسکن و به طور کلی، توسعه اقتصادی (با هدفگذاری رشد اقتصادی سالانه به 8 درصد) است. بدیهی است که با این هدفگذاری و رویکرد، اولویت اول در سیاستگذاری کشور، پرداختن به پروژه های عمرانی و ساخت و سازهای سریع است و در نتیجه، مباحث حفاظت از منابع محیطی و محیط زیست، در اولویتهای بعدی قرار می گیرد.

بعضاً مشاهده می شود که در رابطه با نحوه بهره برداری از منابع طبیعی، دو دیدگاه افراطی و بعضاً سنتی وجود دارد:یک دیدگاه معتقد است که منابع طبیعی و محیط زیست، دارای ارزشهای تجاری و غیر تجاری فراوان و غیر قابل احصایی بوده و با توجه به نقش و اهمیت حیاتی آن و چالشهای جهانی پیش رو ( تخریب سرزمین، هجوم ریزگردها، تغییر اقلیم، به خطر افتادن تنوع زیستی گیاهی و جانوری و...)، صرفاً باید، این منابع به شدت محافظت شوند،هرگونه بهره برداری از آنها ممنوع است و باید به طبیعت فرصت خوداحیایی و بازسازی مجدد داده شود (و یا به تعبیر بعضی از کارشناسان، باید به طبیعت استراحت داد) و برعکس، دیدگاه دیگر، معتقد است که کشور دارای شرایط خاص سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی بوده و به دلیل تحریم های جهانی و مشکلات اقتصادی موجود و به تبع آن، بیکاری، فقر و محرومیت لازم است به صورت ضربتی، رشد اقتصادی سریعی در کشور تحقق یابد و بنابراین فعلاً ، مجال پرداختن به مباحث حفاظت از محیط زیست نبوده،در مقطع فعلی، منابع طبیعی کشور باید در خدمت توسعه اقتصادی کشور باشد و اگر مشکلاتی برای محیط زیست پیش آید، آیندگان به نحو مقتضی آن مشکلات و معضلات را چاره جویی می‌کنند.

البته در این میان، گروهی از مدیران ارشد و یا کارشناسان خبره نیز وجود دارند که با رویکرد میانه روی و به صورت کلی، اظهار نظر می‌کنند که باید استفاده اصولی و درستی از منابع طبیعی انجام شود و از سوی دیگر، با رعایت اصول توسعه پایدار، این منابع با ارزش باید برای آیندگان نیز حفظ شود اما باید دید که چه رویکردی به صرفه و صلاح کشور است؟ و برای تحقق آن، چه اصلاح ساختاری در جهت تقویت تشکیلات متولی امور حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست، لازم است.

بررسی تاریخچه تشکیلات منابع طبیعی در 106 سال گذشته، حاکی از فراز و نشیب‌های زیادی است و سناریوهای مختلف تفکیک منابع طبیعی از بخش کشاورزی و ادغام مجدد آن و یا جابه‌جایی امور مربوط به زمین در بخش های مختلف وزارت جهادسازندگی (هیئت های هفت نفره واگذاری زمین) و یا وزارت کشاورزی (سازمان جنلگها و مراتع کشور)، با ادله مختلف، مطرح و اجرا گشته و بعضاً تبعات ناگواری داشته است،به عنوان مثال، بخش آبخیزداری و حفاظت خاک، در دهه 70 از بدنه سازمان جنگلها و مراتع وقت، جدا گشته و در مجموعه وزارت جهادسازندگی رشد و نمو می‌یابد و پس از یک دهه توفقیات کاری و مواجه شدن با اقبال عمومی بسیار خوب چه از طرف مسولان و چه از طرف مردم و بهره برداران محلی اما طبق مصوبه شورایعالی اداری در سال 1381، (با هدف انسجام بخشی و پرهیز از برخی فعالیتهای موازی و افزایش کارآیی و اثربخشی و ...) مجدداً به آغوش مادر خویش (سازمان جنگلها) بر می گردد.

اخیراً سناریوی جدیدی جهت ادغام دو سازمان (جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و حفاظت محیط زیست) مطرح است به بهانه اینکه سازمان حفاظت محیط زیست یک دستگاه نظارتی و حاکمیتی است و نه اجرایی، لذا اقدامات آبخیزداری که در حال حاضر بیشتر به امور اجرایی حفاظت آب و خاک می پردازد، در آن سازمان جایگاهی نداشته و باید به معاونت آب و خاک وزارت جهادکشاورزی (که متولی ارائه خدمات زیربنایی در محدوده دشت های زراعی است) منتقل شود و از طرف دیگر، چون توسعه کشاورزی منوط به داشتن قدرت و اختیار در زمینه مدیریت اراضی ملی است پس بخش امور اراضی سازمان جنگلها نیز باید به سازمان امور اراضی (در زیر مجموعه وزارت جهادکشاورزی) منتقل شود و پس از مثله شدن سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور (جدا شدن بخش های آبخیزداری و امور زمین آن) مابقی بخشها (جنگل، مرتع و بیابان) به سازمان حفاظت محیط زیست منتقل شود!؟

اشکالات مترتب بر این سناریو عبارتند از:

1ـ با توجه به اهداف و برنامه های معاونت آبخیزداری سازمان جنگلها و معاونت آب و خاک وزارت جهادکشاورزی، هیچ سنخیتی بین این دو مجموعه وجود ندارد زیرا آبخیزداری دارای نقش حفظ منابع آب و خاک در بالادست حوزه های آبخیز (مناطق کوهستانی و کوهپایه ای) را دارد ولی معاونت آب و خاک، متولی تسطیح و یکپارچه سازی اراضی کشاورزی و تأمین آب زراعی و ایجاد شبکه های آبیاری و زهکشی و ... در محدوده دشت‌ها است و تنها وجه اشتراک آنها، شاید انجام اقدامات سازه ای و مکانیکی است، البته آبخیزداری به اقدامات مدیریتی، بیولوژیکی و بیومکانیکی نیز می پردازد که بیشتر با اقدامات اصلاحی و احیایی در بخش منابع طبیعی (جنگل، مرتع و بیابان زدایی) سنخیت دارد و نه برنامه و پروژه های معاونت آب و خاک.

 2ـ با توجه به نظام بودجه ریزی کشور و حاکم بودن سیاست بخشی‌نگری، بعضاً ملاحظه می شود که ایجاد هماهنگی بین دو مجموعه آبخیزداری و منابع طبیعی که هر دو در مجموعه یک سازمان (سازمان جنلگها، مراتع و آبخیزداری کشور) واقع می باشند، قدری مشکل است حال اگر آبخیزداری به معاونت آب و خاک وزارت جهادکشاورزی و بخشهای جنگل و مرتع به سازمان حفاظت محیط زیست منتقل شود، با توجه به تشابهات کاری و لازم و ملزوم بودن اقدامات آبخیزداری و منابع طبیعی، چگونه می توان بین این دو بخش هماهنگی لازم را ایجاد کرد و از موازی کاری ها، دوباره کاریها و پراکنده کاری های احتمالی، اجتناب کرد؟ آیا این تفکیک وظایف، سبب کاهش کارآیی و اثربخشی اقدامات آبخیزداری و منابع طبیعی نخواهد شد؟

 3ـ بخش های آبخیزداری و منابع طبیعی، روی عرصه کاری واحدی (جنگلها، مراتع و بیابانها و ...) نقش آفرینی می کنند،سوابق تاریخی و تجربیات داخلی و خارجی ثابت کرده است که این دو بخش باید دارای مدیریت واحدی باشند و گرنه، موفقیت و بهره‌وری آنها با مخاطرات فراوانی مواجه خواهد شد.

 4ـ طبق قانون، بخش های منابع طبیعی و محیط زیست دارای نقش حاکمیتی بوده و بخش آبخیزداری به معنی واقعی آن، نه تنها باید به امور حفظ آب و خاک (مهندسی آبخیزداری و امور سخت افزاری آبخیزداری) بپردازد، بلکه وظیفه دارد به امور سیاستگذاری، اولویت بندی، هماهنگی، مدیریت جامع و تعامل بالادست و پایین دست حوزه آبخیز نیز بپردازد،بنابراین با استفاده از ظرفیتهای قانونی موجود در بخش منابع طبیعی و محیط زیست، بهتر می تواند این امور نرم افزاری را دنبال کند(در مقایسه با فضای معاونت آب و خاک).

 5ـ به استناد قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع و اصلاحات بعدی آن، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، به نمایندگی از طرف دولت، متولی حفظ، اصلاح، احیاء، توسعه و بهره برداری اصولی از اراضی ملی (که مساحتی بالغ بر 83% از اراضی کشور را شامل می شود) است که حدود 84 میلیون هکتار آن مرتع، 14 میلیون هکتار آن جنگل و 34 میلیون هکتار آن، بیابان است، چنانچه بخش های جنگل و مرتع سازمان جنگلها به سازمان حفاظت محیط زیست، بخش امور اراضی آن به سازمان امور اراضی و بخش آبخیزداری آن، به معاونت آب و خاک منتقل شود، سؤالی که مطرح می شود این است که متولی اراضی ملی و دولتی چه دستگاهی خواهد بود؟ (سازمان حفاظت محیط زیست یا وزارت جهادکشاورزی؟). نحوه ایجاد هماهنگی بین آنها چگونه خواهد بود؟

اگر متولی اراضی ملی وزارت جهادکشاورزی باشد، آن وقت سازمان حفاظت محیط زیست، در 132 میلیون هکتار اراضی ملی (جنگلها، مراتع و بیابانها)، چه سمتی دارد؟ چطور می‌تواند مطالعه و برنامه ریزی و اجرا نماید حال آنکه صاحب اراضی (نماینده دولت در امور مدیریت اراضی ملی) وزارت جهادکشاورزی است؟!

اگر متولی اراضی ملی، سازمان حفاظت محیط زیست باشد، پس بخشی امور اراضی، وزارت جهادکشاورزی (که از ادغام بخش امور اراضی سازمان جنگلها در درون سازمان امور اراضی بوجود آمده است) چه نقشی دارد؟ و با توجه به دیدگاه حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست، توسعه بخش کشاورزی مختل می شود چرا که منوط به جلب موافقت سازمان حفاظت محیط زیست، خواهد بود.

 6ـ طبق قانون، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری متولی حفظ عرصه های طبیعی (اراضی ملی) است بنابراین از نیروهای انتظامی کشور در قالب "یگان حفاظت از منابع طبیعی " استفاده می کند. سازمان حفاظت محیط زیست نیز دارای نیروهای حفاظتی خاص خویش (محیط بان، قرقبان،، شکاربان و ...) است. سازمان امور اراضی نیز برای اجرای "قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغی " دارای نیروی گشت و مراقبت مخصوص به خویش است با تحقق این تفکیک و یا ادغام آنها، تکلیف این نیروهای حفاظتی چه می شود؟ آیا نوعی موازی کاری و رویهم افتادگی وظایف، پیش نخواهد آمد؟

 7ـ با توجه به ماهیت و نقش نظارتی و حاکمیتی سازمان حفاظت محیط زیست (تدوین ضوابط و استانداردها و داشتن نقش نظارتی و پایش و ارزیابی)، آیا این سازمان می تواند به امور اجرایی، اصلاحی، احیایی، توسعه ای و بهره برداری از جنگلها، مراتع و بیابان ها بپردازد؟ اگر بنا باشد خود سازمان حفاظت محیط زیست، درگیر امور اجرایی شود، چه نهادی بر درستی و کیفیت انجام کارهای اجرایی سازمان حفاظت محیط زیست، نظارت خواهد کرد؟

 8ـ برخلاف عرف جهانی موجود و با فرض اینکه، سازمان جدید متولی حفاظت از محیط ریست و مدیریت جنگل و مرتع و بیابان، دارای دو بخش متفاوت اجرایی و نظارتی باشد، چه تضمینی وجود دارد که اشتغال به امور اجرایی در بخش های جنگل، مرتع و بیابان، سایر بخش های نظارتی سازمان جدید (در زمینه کنترل آلودگی، تدوین ضواط و استانداردها، پایش و ارزیابی زیست محیطی و ...) را تحت الشعاع قرار ندهد؟

9ـ از آنجایی که سازمان حفاظت محیط زیست در زیرمجموعه ریاست جمهوری بوده و در شرایط فعلی، کمتر زیر نظر دستگاههای نظارتی بخصوص مجلس شورای اسلامی است، آیا لازم نیست نمایندگان محترم مجلس، نظارت و کنترلی بر عملکرد دولت در سطح بالغ بر 83% از خاک کشور (اراضی جنگلی، مرتعی و بیابانی) داشته باشند؟

در پایان به نظر می رسد که لازم است مسئولان دلسوز و تصمیم‌گیران عالی‌رتبه با استفاده از تجربیات قبلی (ادغام و تفکیک وظایف متعدد در گذشته) به این دور سعی و خطا، در اصلاح ساختار تشکیلاتی دستگاههای متولی در بخش حفاظت و بهره برداری از منابع طبیعی و محیط زیست، خاتمه داده و در راستای اصول علمی و منطقی توسعه پایدار و همچنین تحقق مدیریت جامع حوزه آبخیز، به گونه ای چاره اندیشی نمایند که امور زمین و مدیریت اراضی ملی (منابع طبیعی) در یک مجموعه سازماندهی شوند و سازمان حفاظت محیط زیست نیز کمافی السابق به نقش نظارتی و حاکمیت خویش بپردازد.

گزینه تجزیه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بر خلاف مصالح ملی کشور بوده و با منویات و دستورات مقام معظم رهبری نیز منافات دارد، چنانچه برخی عدم هماهنگی و یا بعضاً کم کاری در بخشی وجود داشته باشد، دلیل نمی شود که کل سازمان جنگلها با این سابقه طولانی و نقش و اهمیت زیاد (دستگاه چند وجهی حاکمیتی، اجرایی و خدماتی) منحل گشته و بهره برداران محلی سردرگم و بلاتکلیف گشته و برای انجام هر کاری در عرصه منابع طبیعی، به چندین دستگاه مراجعه کنند.

به امید روزی که سعی و خطا در اصلاح ساختار مدیریت منابع طبیعی و محیط زیست کشور پایان یابد.

یادداشت از: یک کارشناس جنگل

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=9005140252

        مقدمه: پایداری می باید اصل اول بهره برداری و برداشت سود و منافع در هر سیستم تولیدی باشد. متاسفانه امروزه بهره برداران از سرزمین عمدتا به فکر تامین نیازهای آنی و برداشت سود حداکثر از اراضی هستند که این طرز تفکر بسیار خطرناک بوده فقیر شدن اراضی از مواد آلی، فرسایش آبی و بادی، تخریب بافت و ساختمان خاک، شور شدن و رها شدن اراضی،افت کمی و کیفی آبهای زیرزمینی، از بین رفتن تنوع زیستی و گونه های گیاهی و جانوری و نیز فقر و مهاجرت روستاییان به شهر ها را به دنبال دارد اما در صورت اصل قرار گرفتن پایداری، بهره برداری به نحوی می باشد که اجزای هر زیست بوم(اکوسیستم) اعم از خاک، جانداران ذره بینی، جانوران و گیاهان حفظ و به طور مناسب به کارکرد خود ادامه خواهند داد. تاسف مضاعف آن که گاه دولت ها نیز به منظور رسیدن به تولید بیشتر اما موقت، سیاست هایی را به اجرا می گذارند که مغایر با اصول پایداری است.

 
 تعریف پرماکالچر یا طراحی کشاورزی پایدار:
      واژه پرماکالچر ترکیبی است از دو واژه perma که برگرفته از واژه permanent به معنی دائمی و نیز پسوندculture است. این پسوند در انتهای واژه های مرتبط با کشاورزی از جمله اگریکالچر(کشاورزی)، هرتیکالچر(باغبانی)، اکو کالچر(آبزی پروری) و ... دیده می شود و به طور خاص دارای معنی پرورش و رویاندن و تولید مواد غذایی است. این واژه بنا به تعریف، عبارت است از طراحی سامانه های(سیستم) تولیدی کشاورزی به نوعی که سه ویژگی تنوع، پایداری و انعطاف پذیری زیست بوم های طبیعی در آنها لحاظ شود. به عبارت دیگر در این نوع از طر احی، تامین نیازها مادی و غیر مادی روستانشینان اعم از مواد غذائی، انرژی، مسکن و... همراه با پایداری تولید و زیست بوم به طور جامع مورد نظر قرار می گیرد. به عبارت بسیار ساده می توان گفت متخصصان این رشته علمی-کاربردی دارای نگاه سنتی نسبت به کشاورزی نبوده و در جهت رسیدن به بهره برداری پایدار و بهینه اقدام به طراحی سامانه های کشاورزی می کنند. 
    2- برخی رهیافت های طراحی کشاورزی پایدار:
    در طراحی کشاورزی پایدار، آز آنجا که اصل تنوع جایگاه ویژه ای دارد و تا حدودی ضامن پایداری آن است با کاشت درختان متنوع اما دارای کارکرد و نقش مکمل از مزایای بسیار زیاد آن بهره مند می گردند. تنوع مورد بحث در طراحی کشاورزی پایدار شامل تنوع محصولات اعم از چوب، میوه، سبزیجات، گیاهان دارویی،علوفه و نیز تنوع فرم های رویشی شامل درخت، درختچه، بوته و گیاهان علفی، نوع کارکرد گیاهان در سیستم( مصرف کننده یا تثبیت کننده ازت)، تنوع رنگ و بوی گیاهان و گل ها، تناوب کشت و چرا و ...است که به نوبه خود در پایدار سازی سامانه، بهره مندی از محصولات و منافع متنوع، شتاب بخشیدن به بازسازی و بازسبزی سرزمین های تخریب شده، مبارزه بیولوژیک با آفات و بیماری های گیاهی، سالم سازی تغذیه مردم و کاهش بیماری هایی همانند سرطان از طریق تولید محصولات وغذاهای طبیعی(ارگانیک) و دارای کیفیت برتر می‌باشد.
     چیدمان زیر سامانه های تولیدی در طراحی کشاورزی پایدار به شکلی است که اگر به آن پلی کالچر یا طراحی چند سامانه(سامان) تولیدی پایدار کشاورزی اطلاق نمائیم سخن به گزاف نگفته ایم، پرورش انواع مرغ، دام، آبزیان،زنبور عسل، درختان باغی و جنگلی و... همه و همه به طور مکمل و منسجم و بدون استفاده از سم و کودهای شیمیائی به عنوان مثال پرورش مرغان در این مزارع در محیط باز و بزرگ و در بسترهای پوشیده از کاه و کلش انجام گردیده و مواد بستر پس از آمیخته شدن با کود مرغان جهت تولید کمپوست و تقویت دیگر اجزای سامانه استفاده می شوند.
   در این روش، الگوها برگرفته از طبیعت هستند و اقدامات، صرفاً در جهت شتاب بخشیدن به فرایندهای بازسازی و بازسبزی طبیعت می باشند و یافتن الگوهای طبیعی بسیار ارزشمند شمرده می شود. در اینجا لازم است با بیان یک یا دو مثال، بحث الگو گیری از طبیعت به شکل روشن تر تبیین گردد:
- مکانیزم تولید مواد آلی و هوموس در جنگل: بررسی خاک مناطق جنگلی نشان می دهد که این خاک ها از نظر مواد غذایی بسیار غنی و از نظر وضعیت زندگی در خاک (موجودات زنده ذره بینی متشکل از قارچها و باکتریهای همزیست با گیاهان)بسیار سرشار هستند که این خود بخشی از راز پایداری ، تنوع و انعطاف در جنگل ها را تشکیل می دهد. بنابراین در طرح های بازسازی و بازسبزی سرزمین های خشک که در طراحی کشاورزی پایدار اعمال می شود به سیستم، کمپوست آلی اضافه می شود. خاک این گونه اراضی معمولا با شوری و قلیائیت بالا، خشکی، فقر مواد غذائی و فقدان زندگی در خاک مواجه هستند و زنده کردن خاک راه حل بنیادی برای رفع تمام این مشکلات محسوب می گردد(ترکیب این موجودات عمدتاً آب و مواد آلی است) و این گام بر نهالکاری بدون زنده سازی خاک طرح های منابع طبیعی یا نهالکاری توام با تعویض خاک پروژه های باغبانی در خاک های نامناسب که مستلزم صرف هزینه و وقت بسیار هستند اولویت دارد.
   لذا در  سامانه های کشاورزی پایدار استفاده از کودهای شیمیائی که نه تنها هیچ کمکی به زندگی در خاک نمی نمایند بلکه در تخریب ساختمان آن نیز موثرند مردود شمرده می شود. کود های شیمیایی عمدتا به مدت 1 سال به مصرف تغذیه گیاه می رسند وعلاوه بر تخریب خاک، نقش مهمی در آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی دارند حال آنکه کودهای دامی تا 5 سال و کودهای کمپوستی بیش از 20 سال سلامت خاک و مواد غذایی لازم برای گیاه را فراهم می کنند.
- نمک شوئی از خاک توسط آب باران و ممانعت شوری زایی مجدد: نمک شوئی از خاک به کمک آب باران پدیده ای است که در بسیاری از روش های سنتی کشاورزی نیز رایج می شود. با عنایت به این مورد، در طرحهای کشاورزی پایدار جمع آوری و نفوذ دادن آب باران در خاک جایگاه ویژه ای دارد و سامانه های متعادل بهره برداری از آبهای زیرزمینی همانند قنات بسیار مغتنم شمرده شده توجه زیادی به گردآوری دانش بومی مربوطه می شود حال آنکه به ویژه در مناطق خشک، نصب موتور پمپ بر روی چاه های کشاورزی که غالباً با بهره برداری ناپایدار همراه بوده، زمینه افت آبهای زیرزمینی و شور شدن آب و خاک را فراهم می آورد. تفاوت قابل توجه روش های سنتی با روش های مورد استفاده در سامانه های کشاورزی پایدار در این زمینه، توجه به برخی اقدامات مکمل است که روند بالا آمدن نمک از لایه های زیرین و بازشوری خاک را متوقف می نماید که خود این اقدامات نیز برگرفته از درس ها و الگوهای طبیعی هستند. در اینجا، با استفاده از طراحی سازه های خاکی(Earth works) اعم از بندهای خشکه چین و گابیونی و نیز احداث کانال های عرضی برروی خطوط تراز موسوم به سوئل(Swale)، آب تمامی آبراهه های یک حوزه را جمع آوری و به درون خاک نفوذ
می دهند که ضمن نمک شویی و کاهش شوری و قلیائیت، زمینه لازم برای رشد جانداران خاک، حفظ و ذخیره موثرتر رطوبت، تقویت مواد آلی، رویش و استقرار پوشش گیاهی و نهایتاً کاهش تبخیر را فراهم می آورد. احداث کانال ها برروی خطوط تراز یکی دیگر از الگوها برگرفته از طبیعت است. در این الگو، رفتار آب تابع قانون ظروف مرتبط - علم فیزیک- بوده، نفوذ تدریجی هرزاب در خاک و تقویت آب های زیر زمینی و زیرقشری را موجب می گردد. متاسفانه در بیشتر پروژه های سنتی خطوط تراز مورد بی توجهی قرار گرفته و کانالها و جوی های سنتی عمدتا نقش انتقال آب را به عهده دارند. مطالعه اسناد مربوط به  پروژه های موفق انجام شده نشان می دهد حتی در سرزمین های دارای بارندگی 350-250 میلی متر پس از اجرای کار های خاکی، شاهد جوشش و پدیدار شدن چشمه بوده اند.نهالکاری بااستفاده از گونه های بومی و غیر بومی به عنوان گونه پیشرو یا هدف می تواند از طریق ایجاد سایه، کاهش سرعت باد ونیز پوشیده شدن خاک با لاشبرگ، به کاهش تبخیر کمک نماید. علاوه براین افزایش پدیده بخار – آب (تبدیل بخار آب موجود در هوا به قطره های مایع همانند شبنم و چکیدن آنها بر سطح خاک ) نقش بسزایی در حفظ رطوبت خاک و کاهش تبخیر دارد. جذب و قفل شدن نمک در بافت آلی گیاهان را نیز می باید مورد توجه داشت که عمدتاً از طریق رویاندن گونه های سریع الرشد غیر بومی و پیشرو پیگیری می شود. نتایج طرحهای انجام شده نشان می دهد که مجموعه اقدامات فوق سبب می گردد تا مصرف آب در اراضی کشاورزی تا 50 درصد کاهش یابد. استفاده از کمپوست ها به مفهوم کودهای آلی انسان ساز با هدف زنده سازی و افزایش زندگی در خاک که موجب بارور شدن آن به طور بلند مدت خواهد شد، یکی دیگر از رهیافت های مربوطه می باشد. کمپوست ها اساساً ازتمامی موادی که دارای منشا زنده و آلی هستند، قابل تهیه می‌باشد . بنابراین لاشبرگ، سرشاخه های خرد شده، درختان، خاک اره، پسماند ها و دور ریزهای غذای انسان، مقوای خرد شده، بقایای جانوری همانند لاشه جانوران مرده و یا پوست و گوشت و استخوان آنها، کود دامی به ویژه کود گوسفندی و کاه و کلش و حتی ادرار انسان و دام بدین منظور قابل استفاده است. برای تهیه کمپوست، لاشبرگ ها به صورت لایه لایه با کود دامی به خوبی مخلوط و با مقدار مناسب آب خیس می گردند و بقایای جانوری در میان آنها قرار می گیرد. پشته مواد کمپوستی به حجم حداقل یک متر مکعب همزمان شروع به تولید جانداران ذره بینی می نماید. گرم شدن پشته پس از روز چهارم بیانگر عملکرد صحیح و شکل گیری واکنشهای بیوشیمیایی مورد نظر است .اگر این پشته پس از روز چهارم به مدت 14 روز هر دو روز یکبار زیر و رو گردد ،پس از روز 18 قابل استفاده می باشد . می توان کمپوست تولید شده را در یک ظرف یک متر مکعبی حاوی یک پمپ 750 واتی دمنده اکسیژن قرار داد و با اضافه نمودن برخی مواد غذایی مکمل از جمله ملاس چغندر قند، پودر ماهی، خوراک کرمی، و ... آن را طی چند ساعت هزاران برابر آکنده تر از قارچها و باکتریهای مفید هوازی نمود که به آن چای کمپوستی گفته می شود. یک لیتر چای کمپوستی
می تواند برای غنی سازی 5 هکتار زمین مورد استفاده قرار گیرد. بخشی از مزایای استفاده از کمپوست ها به شرح زیر است:
• تامین مواد غذایی مورد نیاز گیاه برای درازمدت
• زنده کردن خاک از طریق افزایش جانداران ذره بینی هوازی مفید
• اصلاح ساختمان خاک
• تنظیم اسیدیته خاک
• ذخیره سازی آب در خاک
•  آب را به صورت تدریجی آزاد و به آسان در اختبار گیاه قرار می دهند.
• قابلیت تولید به صورت متناسب با شرایط محیطی و نوع کاربری ( اسیدی یا قلیایی بودن و یا مصرف باغداری یا زراعت)
• شتاب بخشیدن به بازسازی خاک
• کمک به اصلاح خاک  در محیط های شور
• افزایش اکسیژن خاک
• کاهش تبخیر تعرق
• پیشگیری از سله بستن خاک
• تقویت کمیت و کیفیت مواد غذایی تولید شده
• کاهش آفات و بیماری ها
• فراهم ساختن زمینه مبارزه بیولوژیک با آفات
• ارزان بودن
• در دسترس بودن مواد مورد نیاز برای تولید در همه جا
• کم مصرف بودن و قابل تقویت تا صدها و هزاران برابر
• ساده بودن فرایند و تجهیزات تولید
• امکان استفاده در هر مرحله از رویش گیاهی ( پیش یا پس از کشت یا جوانه زنی یا ...)
• ایجاد پایداری و تنوع در محیط زیست

3- برخی نمونه های و تجارب موفق:
      در اینجا لازم است برای روشن شدن بیشتر مطلب و ضرورت الگوسازی به برخی نمونه های موفق این طرح ها در مناطق خشک و بیابانی اشاره گردد. پروژه اجرا شده در کشور اردن یکی از تجارب موفقی است که هر چند در سطح کوچک 4 هکتار به اجرا در آمده اما نتایج اعجاب انگیزی به همراه داشته و توصیف آن به لحاظ سادگی و قابلیت تعمیم راهکارهای به کارگرفته شده در محیط بسیار خشک و شور سایت پروژه خالی از لطف به نظر نمی رسد. این پروژه در ابتدا با کم توجهی و بی رغبتی کشاورزان محلی مواجه شد اما پس از مدت کمتر از یکسال همگان را شگفت زده و جذب نمود.

 این پروژه از سال 1999 در دره رود اردن(دریاچه بحرالمیت ) به اجرا در آمد. مهمترین هدف این پروژه ارائه الگویی برای توسعه پایدار سرزمین های خشک بوده و نشان  می دهد، نیازهای پایه مورد نیاز برای یک زندگی سلامت، پرمعنا و با آرامش می تواند توسط مردم محلی درک و تامین شود. این منطقه دارای آب و هوای فراخشک بوده، متوسط بارندگی حدود 50 میلی متر است که در ترسالی ها به 150 میلی متر نیز می رسد حال آنکه میزان تبخیر تعرق پتانسیل بیش از 5 هزار میلی متر می‌باشد. دمای هوا در تابستان بیش از 40 درجه و چند روز نیز به بیش از 50 درجه سانتی گراد می رسد. میزان شوری خاک بسیار بالا(ppm98000) ، PH خاک بین 5/9-5/8، سطح آبهای زیرزمینی بسیار پایین، شوری آب (PPm40000) همراه با وزش بادهای شدید بوده است. در این پروژه شیوه های مناسب خانه سازی با سامانه های خنک کننده طبیعی و کارامد به لحاظ مصرف انرژی، نهالستان( تاسیسات تولید نهال)، برق خورشیدی، آبگرم خورشیدی، بازیافت پساب ها به کمک جانداران ذره بینی، توالت های کمپوست خشک، سازه های خاکی مخصوص جمع آوری باران و نیز سامانه های تولید مواد غذایی گیاهی و جانوری به صورت موثر و مکمل به کار گرفته شده است. در این طرح، کارهای خاکی به شکل سوئل و گابیون بر روی خطوط تراز طراحی گردید که آب  رگبارها را از اراضی بالادست و جاده حاشیه شمالی عرصه جمع آوری می نماید. متعاقباً در کنار هر درخت میوه، چهار درخت غیر مثمر تثبیت کننده نیتروژن مستقر شد. هدایت جریان باد به ارتفاعات بالاتر از سطح زمین، امکان کاهش تبخیر را فراهم  آورد و شاخه و برگ هرس شده درختان بالغ، به عنوان مالچ و علوفه دام مورد استفاده قرار گرفت. به منظور بهره مند شدن از مزایای کود دامی نیز اقدام به پرورش حیوانات اهلی و دام شد از جمله آشیانه ای برای استقرار کبوتران در بالای باغچه سبزیجات استقرار یافت که موجب تغذیه خاک و ایجاد سایه گردید. خرگوشها نیز در مکانی استقرار یافتند که مدفوع آنها به طور مستقیم موجب تغذیه کرم های کمپوستی شد که این کرمها به نوبه خود تولید کننده کودهای آلی هستند. جوجه ها در محوطه ای باکف پوشیده از کاه و کلش عمیق پرورش داده شدند که این سامانه به تولید مواد کمپوستی باکیفیت منجر شد .علاوه براین یک آشیانه اردک در بالای مزرعه و یک حوضچه کوچک در زیر آن احداث و آب آن به صورت ثقلی جهت آبیاری مصرف و خاک را تغذیه نمود. یک سامانه اکوپوتیک (Equapotic) به مفهوم تولید و پرورش در آب در نهالستان بنا شد که با استفاده از انرژی خورشیدی اقدام به تولید ماهی و سبزیجات می نماید. کمپوست هم برای افزایش حاصلخیزی خاک تولید و در یک سامانه کوچک تولید چای کمپوستی تقویت گردید. یک ساختمان اکولوژیک نیز طراحی و احداث شد که به عنوان کلاس و دفتر کار پروژه بهره برداری می گردد . این ساختمان به لحاظ ظاهر به شکلی طراحی شده که توسط مردم محلی قابل پذیرفتن و اجرا باشد. خانه های بومی در این منطقه به طور سنتی از بلوک های سیمانی ساخته می شوند اما خانه مورد احداث به جهت حفظ انرژی با دو لایه نازک سیمانی که حد فاصل آنها از بسته ها مکعب مستطیل شکل کاه پر شده ، ساخته شد. بنابراین خانه به لحاظ شکل ظاهری کاملاً  مشابه خانه های روستایی است اما یک محیط بسیار راحت و کارآمد از نظر صرفه جویی در مصرف انرژی را فراهم می سازد. علاوه بر این انرژی مورد نیاز کل پروژه از انرژی خورشیدی تامین می گردد . همچنین یک سامانه توالت تولید کننده کمپوست خشک طراحی و نصب گردید که طراحی آن بسیار ساده است. پساب خانه های روستایی نیز با استفاده از یک سامانه شنی بازیافت و آب آن برای ایجاد باغچه های روستایی در کنار هر خانه به کار گرفته شد. در این سامانه ها از گیاهان و جانداران ذره بینی برای تصفیه بیولوژیک بهره می گیرند. مجموعه اقدامات انجام شده به ایجاد یک باغ بسیار متنوع و پایدار همراه شد که در سال نخست به مدت 6 ماه با استفاده از آب چاه آبیاری شد. در سال دوم 3 ماه و در سال سوم یک ماه و از سال چهارم به طور کامل عملیات آبیاری با آب چاه متوقف شد.

4- جمع بندی و نتیجه گیری:
با یک نگاه اجمالی به رهیافت های طراحی کشاورزی پایدار مشهود است که روشهای به کارگرفته بسیار ارزان و کم هزینه، ساده ، قابل درک و اعمال توسط مردم محلی بوده و همگی برگرفته از الگوهایی است که در طبیعت با سرعت آهسته تر در حال شکل گیری است. در واقع هدف طراحان و مجریان کشاورزی پایدار به کارگیری الگوهای طبیعی به شکل هدفمند، منسجم، مکمل و زمان بندی شده در جهت شتاب بخشیدن به پدیده های طبیعی در جهت رسیدن به مراحل بالاتر تکاملی زیست بوم می‌باشد بنابراین در کشاورزی پایدار اصل بر بهره برداری صرف نیست و پایداری زیست بوم های تولیدی به لطف توجه به جانداران خاک و زنده کردن آن جامه عمل پوشانیده می شود. در واقع دراین  سیستم ها برابر و یا فراتر از موادی که طی فرآیند تولید، از خاک جذب می گردد، به آن باز گردانیده می شود و به طور کلی روش های مورد استفاده، برای بازسازی اراضی تخریب شده بسیار مفید و موثر بوده و به شکل غیر قابل باوری بر سرعت مکانیزم های بازسازی و احیای اراضی می افزایند. بدیهی است بازسازی طبیعت در سرزمین های تخریب شده، بدون این گونه اقدامات مستلزم زمان طولانی است که به ویژه در اراضی خشک این زمان بسیار طولانی تر و شاید هزاران سال خواهد بود. در یک جمع بندی مختصر می توان به موارد ذیل به عنوان برخی مزایای طرح های کشاورزی پایدار اشاره نمود که این محاسن سرمایه گذاری در آموزش و اجرای پروژه های الگویی را یک ضرورت ساخته است:
- پایداری تولید
- تنوع تولید
- ارزان و قابل دسترس بودن روش ها
- مطالعه و انتخاب الگوها از طبیعت
- استفاده از آب باران برای شیرین سازی خاک و تامین آب مورد نیاز کشاورزی در مناطق خشک و نفی اتکا به پمپاژ آب از چاه
- استفاده از دور ریزها، پسماندها و ضایعات در جهت تقویت تولید و پایداری آن
- کمک گرفتن از متخصصان مختلف برای طراحی یک محیط روستایی بسیار روزامد اما تولید محور
- کنترل آفات و بیماری های گیاهی به صورت بیولوژیک و بدون استفاده از سموم شیمیایی
- زنده سازی خاک با استفاده از کمپوست های آلی و نفی استفاده از کودهای شیمیایی
- جلوگیری از شوریزایی و بازشوری خاک با استفاده از
مکانیزم های طبیعی
- برنامه ریزی برای توسعه روستا بر پایه آغاز تولید کشاورزی از درون روستا
- توجه به سامانه های پایدار تامین و مصرف انرژی همانند انرژی خورشیدی و خانه های انرژی-کارامد
- کاشت گونه های غیر مثمر تثبیت کننده از خانواده بقولات با درختان میوه
- شناسایی گونه‌های گیاهی بردبارتر و سریع رشدتر، از طریق ایجاد آنالوگ ( حوزه زوجی) و یافتن مناطق دارای شرایط مشابه آب و هوائی میان کشورها و  قاره ها به طور گسترده

کنفرانس ملی بهره‌برداری از آب دریا

برای اطلاعات بیش تر به آدرس ذیل مراجعه نمائید:

http://www.icst.ac.ir/index.php?

option=com_content&view=article&id=387:sea&catid=185:conf&Itemid=208

Land Degradation Assessment in Drylands

کنوانسیون مقابله با بیابان زایی و تقلیل اثرات خشکسالی برای اجرای اهداف خود، کشورها را ملزم به انجام یک سری تعهدات از جمله تدوین و اجرای برنامه اقدام ملی نمود. در خلال سال های گذشته از زمان امضائ کنوانسیون در سال 1994 تاکنون، اکثر کشورهای متعاهد برنامه اقدام ملی خود را تدوین و تا حدودی هم آن را اجرا نموده اند اما به دلیل نداشتن ابزاری برای پایش روند تغییرات بیابان زایی و یا کنترل بیابان زایی امکان ارزیابی کشورها و خود کنوانسیون وجود نداشته است.

ابزار فوق به عنوان چالش بزرگی برای کنوانسیون مطرح بود که نهایتاً با همکاری سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO) این مهم انجام شد و روشی به نام ارزیابی تخریب سرزمین در مناطق خشک (LADA) تدوین و به صورت پایلوت در 6 کشور انجام شد که در حال حاضر FAO در حال برگزاری کارگاه های آموزشی برای بسط این روش در کشورهای دیگر می باشد که نگارنده در کارگاه آموزشی منطقه آسیا که در کشور چین برگزار شده حضور یافت. در این مختصر سعی شده است روش کار ارائه شود.

روند شکل گیری و تکامل LADA:

به دنبال درک ناتوانی کنوانسیون مقابله با بیابان زایی در ارزیابی روند بیابان زایی ( و یا کنترل آن) در کشورهای متعاهد، کنوانسیون از صندوق تسهیلات محیط زیست جهانی (GEF) و مکانیزم جهانی (GM) جهت تدوین روشی برای ارزیابی روند بیابان زایی درخواست منابع مالی نمود که این کار در سال 2002 با تکمیل سند اولیه PDF-A توسط دبیرخانه کنوانسیون عملیاتی شد.

به دنبال موافقت و تصویب دو آژانس فوق برای در اختیار قرار دادن منابع مالی، در خلال سال های 2004- 2002 در فاز دوم سند PDF_B برای تهیه و تدوین متدولوژی روش فوق تنظیم گردید. در این مقطع کشورهای چین، آرژانتین و سنگال اظهار آمادگی را اعلان نمودند.

در اول ماه می سال 2006، مرحله اجرای پروژه کامل با مشارکت 6 کشور آرژانتین، چین، کوبا، سنگال، آفریقای جنوبی و تونس آغاز شد. دوره اجرای این فاز 4 ساله تعیین شده بود که تا تاریخ 30 ژوئن 2011 تمدید شد.

حمایت کننده مالی اصلی این پروژه،  تسهیلات محیط زیست جهانی می باشد که آژانس ها و نهادهای دیگری هم با توجه به حیطه کاری و علاقمندی خود به این پروژه ، بخشی از هزینه ها را تامین نمودند که این نهادها عبارتند از: UNEP- FAO- ISRIC- WOCAT- GLCN- UEA- UNU. علاوه بر این، کشورهای مشارکت کننده هم کمک های مالی به صورت نقدی و یا کالا در اختیار پروژه قرار دادند. در مجموع اعتبار این پروژه 7 میلیون دلار از سوی حمایت کننده اصلی و 8/7 میلیون دلار هم از طریق سایر منابع تامین شد.

روش فوق در نشست نهم کنفرانس اعضاء به عنوان روشی برای شاخص اثربخشی مورد توجه قرار گرفت  و در صورت تائید آن در نشست آتی به عنوان یکی از شاخص های اثربخشی کشورها در گزارشات ملی کشورها گنجایده خواهد شد.

اهداف LADA:

1-      تهیه ابزارها و روشهایی برای ارزیابی شدت و میزان بیابان زایی. بررسی علل و اثرات بیابان زایی بر اکوسیستم ها از جمله پاسخ ها ( مدیریت پایدار سرزمین SLM) هم مد نظر می باشد.

2-      انجام ارزیابی جهانی، ملی از تخریب سرزمین و مدیریت پایدار سرزمین در 6 پایلوت ( آرژانتین، چین، کوبا، سنگال، آفریقای جنوبی و تونس)

3-      ظرفیت سازی در کلیه سطوح برای ارزیابی تخریب سرزمین و مدیریت پایدار سرزمین.

اما با این روش می توان به موارد ذیل پی برد:

¥       نوع تخریب سرزمین

¥       موقعیت و محل تخریب سرزمین

¥       علت تخریب سرزمین

¥       اثرات تخریب سرزمین بر اکوسیستم

استفاده کنندگان بالقوه LADA:

نظر به این که این روش بر اساس نیاز حیاتی کنوانسیون بیابان زدایی تدوین شده است بنابراین بالقوه ترین مصرف کننده کنوانسیون یاد شده می باشد. کنوانسیون فوق با توجه به ظرفیت های این روش از آن به عنوان یکی از  شاخص های اثربخشی استفاده خواهد نمود. علاوه بر آن از آن روش می تواند برای شناسایی بهترین شیوه های مدیریت پایدار سرزمین و ترویج و بسط آنها اقدام نماید.

کشورها هم خود از استفاده کنندگان بالقوه این روش می باشند که از آن در سطح ملی برای موارد ذیل استفاده نمایند:

- شناسایی اقدامات و مناطق دارای الویت

- مبنای متداولی برای سرمایه گذاری طرح ها در بخش ها مختلف شامل انرژی، تنوع زیستی، امنیت غذایی، توسعه روستایی و تغییر اقلیم

- مبنایی برای پایش و مدیریت سرزمین

برای اطلاعات بیش تر می توانید به مقاله ذیل مراجعه نمائید:

بدری پور، ح، 1390، LADA روشی استاندارد برای ارزیابی تخریب سرزمین در مناطق خشک، فصلنامه جنگل و مرتع، شماره 89، بهار 1390، 34- 28 ص ص

حالا به هر زوری بود منابع طبیعی و جنگل های زاگرس تخریب می شوند و لوله های انتقال انرژی کشیده می شوند اما آیا نباید به فکر این بود که احتمال آتش سوزی در جنگل های زاگرس وجود دارد. اگر این اتفاق بیفتد چه کسی می تواند آن آتش سوزی را مهار کند؟ با کبریت و زغال جنگل آتش می گیرد، با بحران مواجه می شویم وای به روزی که جنگل با گاز و نفت آتش بگیرد!!!

آیا سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری می تواند با راه اندازی پایگاه های اطفا’ حریق آتش سوزی های احتمالی را اطفا’ نماید؟ یا به عبارتی دیگر آیا این پایگاه ها به حد کافی تجهیز خواهند بود؟ در زمان آتش سوزی، آیا فقط سازمان جنگل ها برای کنترل و مهار آتش سوزی وظیفه مند است یا دستگاه های دیگر هم موکلف هستند؟

امیدوارم در این زمینه از هم اکنون برای این تهیدید بالقوه چاره ای اندیشیده شود؟

به نقل از سایت سازمان جنگل ها مراتع و آبخیزداری کشور، امروز چهارم مرداد بزرگترین پایگاه اصلی اطفای حریق که پوشش دهنده وایمن کننده جنگل ها و منابع طبیعی منطقه زاگرسی کشوراست با حضوررییس سازمان جنگل ها، مراتع وآبخیزداری کشور، رییس مدیریت بحران،استانداران استان های حاشیه زاگرس ودیگر مسئولان ملی و محلی دراستان کرمانشاه ایجاد می شود.
رئیس سازمان جنگل‌ها‌، مراتع و آبخیزداری کشورایجاد پایگاه اطفای حریق به مرکزیت کرمانشاه را بالا بودن میزان آتش سوزی درجنگل ها ومراتع این استان ذکر کرد.   
 به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پیام طبیعت، دکتر علی سلاجقه افزود: این سازمان با برنامه‌هایی که در دست دارد با استفاده از تمام ظرفیت‌ها تا پایان برنامه پنجم توسعه پوشش حفاظتی منابع طبیعی کشور را که در حال حاضر 40 درصد است به 90 درصد می‌رساند.
وی به یکی دیگر از پایگاه اصلی اطفای حریق در گرگان اشاره کرد و یادآورشد درآبان ماه سال جاری و نیمه دوم سال که فصل حریق است یکی دیگر ازپایگاه های اصلی اطفای حریق را به مرکزیت استان گلستان در شهرستان گرگان مستقر خواهیم کرد.

سلاجقه خاطر نشان ساخت: گرگان پایگاه اصلی اطفای حریق برای جنگل های شمال است و پایگاه های فرعی آن در استان های مازندران ، گیلان و استان های سمنان و خراسان شمالی استقرارخواهد بود.

رییس سازمان جنگل ، مراتع و آبخیزداری کشوردر ادامه  از جذب 15 هزار نفر همیار طبیعت در کشور خبر داد و اظهار داشت: ارتباط با مردم و فرهنگ‌سازی اهمیت منابع طبیعی در بین اقشار مختلف جامعه یکی از راه‌های موثر در جلوگیری از تخریب منابع طبیعی بوده و گامی در راستای توسعه منابع جنگلی و مرتعی است.
این مسئول منابع طبیعی بیان داشت: با افزایش اعتبارات منابع طبیعی و پیگیری ردیف اعتباری مستقل برای بخش حفاظت، تامین و تجهیز یگان حفاظت در کشور در طی برنامه پنجم توسعه  مورد توجه بوده و با ایجاد پنج پایگاه اصلی و 30 پایگاه فرعی اطفای حریق، جنگل‌ها و منابع طبیعی کشور را به نحو مطلوب و بهینه مدیریت و کنترل خواهیم کرد.

خوب تا این جا که کپی بود و بعد پیست، اما من هم امیدوارم راه اندازی این پایگاه بتواند کمکی در حقظ منابع طبیعی بکند. مسائل عدیده ای دست به دست هم می دهند که این سازمان در توسعه کمی و کیفی منابع طبیعی با ناکامی مواجه باشد که عمده آن ها به بیرون از سازمان و وزارت جهادکشاورزی بر می گردد که ناشی از توسعه نیافتگی از یک سو و فقدان معیشت پایدار در عرصه های صنعت و خدمات از دگر سو می باشد. 

 دومین فراخوان پنجمین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک

اسفندماه 1390 – کرمان

انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران با همکاری:

دانشگاه شهید باهنر کرمان

مرکز بین المللی علوم و تکنولوژی پیش رفته و علوم محیطی

مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان

موسسه آموزش عالی کرمان

دانشگاه آزاد اسلامی کرمان

پنجمین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک را برگزار می کند.

محورهای کنفرانس:

¥        آبخیزداری و استحصال آب

¥        آبخوانداری و تغذیه مصنوعی

¥        سیستم های سطوح آبگیر باران

¥        پرده آب بند و سدهای زیرزمینی

¥        مدیریت منابع آب و خاک

¥        فرسایش آبی ( فرآیندها، اندازه گیری ها و مدل ها)

¥        آبیاری و زهکشی

¥        هیدرولوژی، هیدرولیک و ساختمان های انتقال

¥        کاربرد کامپیوتر در مسائل آب و خاک

¥        مهندسی ارزش و اقتصاد مهندسی در مسائل آب

¥        بهره برداری از منابع آب غیر متعارف

¥        پدافند غیرعامل در مسائل آب و آبیاری

¥        خشکسالی در هواشناسی و کشاورزی

آدرس دبیرخانه:

کرمان، انتهای بلوار 22 بهمن، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دفتر پست دانشگاه، انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران

Email: isiwe_kerman@yahoo.com

Website: www.isiwee.com

راستش سعی می کنم تا حد امکان کپی - پیست نکنم اما مطلبی را روی سایت خبرگزاری فارس دیدم که بد ندیدم در اینجا هم منعکس کنم. کارشناس تهیه کننده مطلب دیدگاه ها و زوایای مغفول دیگری را از نظر گذرانده که در نوع خود قابل تقدیر است. لذا بدون هیچ کم و کاست و حک و اصلاحی عیناَ مطلب ارائه شده است.  

 کدام یک از الــــزامات واگذاری 1000 متر زمین به هر خانوار مهیاست؟

 خبرگزاری فارس: اراضی واگذاری به هر خانواده باید حداقل در شعاع 30-20 کیلومتری از محل زندگی باشد که رفت و آمد برای مقرون به صرفه بوده و وقت زیادی را تلف نکند،نمی توان از یک خانواده مقیم تهران انتظار داشت که در فاصله 100 کیلومتری، زمین را آباد کرده و هر روز و یا حداقل هفته‌ای دو بار به آن سرکشی کند.

در خبرها صاحبنظران موافق و مخالف در خصوص محاسن و معایب طرح واگذاری اراضی 1000 متری به هر خانواده ایرانی، اظهارنظر کرده‌اند،اما شانس موفقیت در بررسی تمام جوانب طرح و فراهم کردن الزامات اجرائی آن است برخی الزامات و ضروریات اجرای این طرح در ذیل می‌آید:

الف) الزامات مرتبط با وجود زمین مناسب برای واگذاری :

1) اگر قرار باشد به حدود 20 میلیون خانوار ایرانی، هرکدام ، حدود 1000 متر زمین واگذار شود حداقل نیاز به دو میلیون هکتار زمین مناسب برای ایجاد باغ می باشد ولی با در نظر گرفتن فضاهای عمومی و راه‌های ارتباطی (جهت دسترسی به آنها) مقدار زمین موردنیاز به 3 تا 4 میلیون هکتار افزایش می یابد.

2) پراکندگی و تراکم جمعیت شهری در کل کشور یکسان نیست و بعنوان مثال در حاشیه خزر (استان‌های گیلان، مازندران و گلستان)، اکثر شهرها و روستاها به همدیگر وصل شده و در اطراف آنها اراضی کشاورزی است. این نوار ساحلی از سمت شمال به دریای خزر و از سمت جنوب به جنگلهای خزری (هیرکانی) محدود شده است و دیگر امکان توسعه ای ندارد (قطع درختان جنگلی و تغییر کاربری آنها، از نظر قانونی ، فنی و عقلی نیز نادرست است). در حاشیه کلان شهرهای تهران، کرج ، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، اهواز و … که دارای تراکم جمعیت زیادی هستند، آیا زمین مستعدی برای توسعه باغات وجود دارد که جوابگوی خانوارهای ساکن در آن کلان‌شهرها را داشته باشد؟

3) علی‌القاعده اراضی واگذاری به هر خانواده باید در شعاع 30-20 کیلومتری از محل زندگی ایشان باشد که رفت و آمد برای آنها مقرون به صرفه بوده و وقت زیادی را تلف نکند. نمی توان از یک خانواده مقیم تهران انتظار داشت که در فاصله 100 کیلومتری، زمین را آباد کرده و هر روز و یا حداقل هفته ای دو بار به آن سرکشی کند!.

4) برای سهولت در ایجاد امنیت و همچنین سهولت در فراهم آوردن خدمات زیربنائی ، ضرورت دارد اراضی واگذاری به خانواده ها به صورت یک مجموعه حداقل چندهزار خانواری باشد (واگذاری اراضی به شکل موردی و پراکنده، میسر و مقرون به صرفه نخواهد بود) لذا اولاً باید یک قطعه زمین بزرگی وجود داشته باشد که نزدیک به شهر باشد همچنین مالکیت آن دولتی باشد (از اراضی ملی) نیز امکان تامین آب زراعی و شرب داشته باشد وً اعتبارات مورد نیاز جهت آماده سازی آن (نقشه برداری ، تفکیک قطعات ، طراحی راههای دسترسی و امکانات خدماتی عمومی ، تامین آب آشامیدنی ، برق ، گاز ، تلفن و …) موجود باشد.

5) ایرانی ها،افرادی باهوش و سخت کوش هستند و هرجا که امکان آبادی داشته باشد (آب و خاک مناسب) ، حتماً تاکنون تبدیل به اراضی کشاورزی و یا باغ شده است. از طرف دیگر در 30 سال اخیر به دلیل ارزش افزوده زمین ، اکثر اراضی ملی مستعد توسط زمین خواران تصرف شده است، آیا در حاشیه شهرها، اراضی مستعدی باقی مانده است که برای توسعه باغات (بوستانهای خانوادگی) اختصاص یابد؟

6) اراضی مستعد حاشیه روستاها ، همه جزء مستنثنیات مردم و بهره برداران محلی بوده و بنابراین سئوالی که مطرح است، این است که آیا برای هر خانواده روستائی نیز قرار است 1000 متر زمین اختصاص یابد؟!اگر جواب مثبت است از کجا ؟!
7) ارزش ریالی هر قطعه زمین بستگی به شرایط آن منطقه از قبیل: مسطح بودن اراضی، حاصلخیزی آن، نزدیکی به جاده و مناطق شهری جهت جغرافیائی (روبه افتاب بودن یا واقع شدن در سایه و … دارد لذا با فرض موجود بودن اراضی مستعد بدون صاحب (متعلق به دولت) چه مکانیزمی برای توزیع عادلانه آن (پیشگیری از تبعیض و سوء استفاده احتمالی) پیش بینی شده است؟ 1000 متر زمین یک خانواده، ممکن است 100 برابر هزار مترزمین یک خانواده دیگر، ارزش ریالی داشته باشد، آیا این موضوع تالی فاسد ندارد؟

ب) الزامات مرتبط با آب موردنیاز برای ایجاد باغستان :

1) احتمالاً یکی از اهداف این طرح، تولید محصولات باغی و صیفی جات است،بنابراین در شرایط فعلی کشور که با بحران شدید کم آبی مواجه است، تامین آب کشاورزی موردنیاز هر خانواده، از چه محلی خواهد بود ؟ و با چه هزینه ای ؟ آیا قرار است آب موردنیاز از سایر کشورها وارد شود؟!

2) آب آشامیدنی و بهداشتی خانواده هائی که قرار است حداقل در ایام آخر هفته، دو روز را در بوستان خانوادگی خویش به استراحت بپردازند از کجا تامین خواهد شد؟ آیا قرار است هر خانواده آب شرب و بهداشتی موردنیازشان را از شهر حمل کنند (که با توجه به طرح هدفمند کردن یارانه ها و افزایش نرخ آب شرب و هزینه حمل آن، مقرون به صرفه نخواهد بود) و یا اینکه هر خانواده تانکر آبی تهیه نموده و از طریق کامیونهای حمل آب ، آب موردنیازش را تامین خواهد کرد؟ (که این موضوع از نظر بهداشتی، خالی از اشکال نبوده و به شرط موجود بودن منابع آب کافی برای پر کردن تانکرها ، آیا برای خانواده ها، مقرون به صرفه خواهد بود؟).

3) اگر هدف طرح ایجاد اوقات فراغت و آسایش برای خانواده هاست.، لازم است که سیستم آب آشامیدنی برای هر مجتمع باغستانی، بطور جداگانه و مطمئن تامین شود که خانواده ها دیگر دغدغه ای در رابطه با تامین آب آشامیدنی نداشته باشند ولی آیا این مهم امکان پذیر است ؟ با چه قیمتی ؟ هزینه ایجاد این شبکه را چه کسی تامین خواهد کرد ؟ دولت یا خود خانواده ها ؟

4) هر کجا آبی هست ، مطمئناً صاحبی دارد (لزوم رعایت حق آبه ها) بنابراین برای این دو میلیون هکتار فضای مسکونی و باغ جدید و همچنین یک تا دو میلیون هکتار فضاهای عمومی و مشترک (فضای سبز ، درختکاری حاشیه راه‌های دسترسی ، مسجد ، درمانگاه ، پاسگاه نیروی انتظامی ، خدمات اداری امور شهری یا روستایی ، پست ، مخابرات و …)، آب موردنیاز از کجا تامین خواهد شد؟

5)‌ چون قرار است در همه جای ایران (شهر و روستا) و به همه خانواده ها، زمین واگذار شود و دیگر نمی توان آب یک حوزه آبخیز را به حوزه آبخیز دیگر منتقل کرد (حتی در شرایط فعلی) زیرا آب مازادی وجود ندارد،بنابراین آب مور نیاز هر ناحیه از کجا تامین خواهد شد.

ج) امکانات عمومی موردنیاز برای توسعه بوستانهای خانوادگی:

1) با توجه به ناامنی ایجاد شده توسط اراذل و اوباش، آیا تامین امنیت این مجتمع های باغی نیاز به همکاری نیروی انتظامی و ایجاد پاسگاه در فواصل مناسب و ایجاد سیستم گشت و مراقبت (برای جلوگیری از دزدی و تعرض به جان و ناموس خانواده های محترم که برای استراحت و فراغت در باغ خود زندگی می کنند) ندارد ؟ آیا نیروی انسانی و هزینه های موردنیاز آن پیش بینی شده است ؟

2) هر آن ممکن است برای اعضاء خانواده ساکن در باغها، سانحه و یا مشکل پزشکی پیش بیاید آیا لازم نیست که در هر مجتمعی یک درمانگاه اورژانس وجود داشته باشد؟ آیا قرار است هر کسی که دچار سانحه شد و یا بیمار شد، به نزدیکترین شهر منتقل شود؟

3) برای رعایت رفاه خانواده ها ، آیا نیاز به پیش بینی فروشگاه جهت عرضه مواد غذائی و لوازم ضروری زندگی در فضای عمومی مجتمع های باغستانی نیست؟

4) آیا فرزندان خانواده های ساکن در باغستان، نیاز به بازیگاه و پارک تفریحی در حوالی مرکز این مجتمع توریستی - تفریحی (مجتمع باغستانی) ندارند ؟

د) لزوم ظرفیت سازی و توانمندسازی خانواده ها :

1)آیا همه خانواده ها به باغداری و امور کشاورزی علاقمند هستند؟
2)‌ آیا همه خانواده ها به امور باغداری و کشاورزی و پرورش طیور آشنا هستند؟
3)‌ آیا نهاده های موردنیاز (بذر ، کود ، سم ، و …) به اندازه کافی و به قیمت مناسب برای دو میلیون خانواده وجود دارد؟
4)‌ آیا همه خانواده ها امکان استخدام سرایدار (نگهبان و یا باغبان) برای نگهداری و مراقبت از باغ خویش در ایام غیرتعطیل (که ایشان در شهر به سرمی برند) دارند ؟
5) آیا همه خانواده ها ، پس انداز کافی برای ساخت و ساز (حصارکشی و دیوار کشی ، ایجاد 100 متر بنای مسکونی ، ایجاد استخر و سیستم آبرسانی برای درختان، کاشت نهال و …) و آباد نمودن زمین خویش را دارند و یا اینکه قرار است نه تنها زمین رایگان به هر خانواده واگذار شود بلکه آموزشهای لازم برای کشاورزی و باغداری را به ایشان داده و تسهیلات بانکی کم بهره نیز برای ساخت و ساز و آباد نمودن زمین (واگذار شده) فراهم شود ؟ اگر جواب مثبت است از چه محلی؟
6) آیا قرار است هر خانواده به میزان مصرف خویش ، تولیدات باغی و صیفی داشته باشد یا اینکه قرار است مازاد بر مصرف خویش را به بازار عرضه نماید ؟ (برای تامین بخشی از هزینه های جاری ناشی از نگهداری باغ و ویلای کوچک خویش). در این صورت آیا پیش بینی لازم برای مکانیزم بازاریابی و عرضه محصولات تولیدی ایشان شده است ؟ زیرا برای پدر خانواده دارای مشغله کاری که برای تفریح و فراغت به کار باغداری پرداخته است مقرون به صرفه نیست که خودش به دنبال بازاریابی و عرضه محصولاتش باشد .
7) آیا این طرح شامل افراد مجردی که سنی از ایشان گذشته ولی بدلایلی نتوانسه اند خانواده تشکیل دهند یا بانوان سرپرست خانوار را نیز شامل می‌شود؟

هـ) لزوم پیش بینی مکانیزم های لازم برای تداوم این طرح :

1) برای پیشگیری از سوء استفاده های احتمالی (رانت خواری و دلالی زمین)، چه راهکارهائی پیش بینی شده است ؟
2) برای تداوم طرح تا حداقل سه نسل بعد، چه تمهیداتی پیش بینی شده است ؟ اگر بنا باشد که هر خانواده هزار متر زمین خود را دستکاری (تخریب) نموده و از حالت مرتع طبیعی خارج نماید و پس از مدتی آن را رها نماید، دیگر برگشت آن عرصه به حالت طبیعی سابق، غیرممکن است .
3) آیا فوت سرپرست خانواده سبب تقسیم زمین بین وراث و تبدیل آن به ویلای مسکونی در آینده نخواهد شد؟
4) چه تضمینی وجود دارد که اعضای خانواده هر هفته به زمین (باغ) خویش سرکشی نمایند و از آن درست نگهداری کنند. در هفته های اول ممکن است رفتن به باغ جاذبه داشته باشد ولی با توجه به روحیه تنوع طلبی بشر ، آیا خانواده ها به سرعت خسته نخواهند شد. آیا فرزندان خانواده نیز پدر و مادر علاقمند خویش را همراهی خواهند نمود ؟ آیا خانواده ها دو قسمت نمی شوند (بعنوان مثال، پدر و مادر به باغ رفته ولی فرزندانشان در شهر و در پارتی های دوستانه خویش شرکت نمایند) ؟ آیا بجای تقویت بنیان خانواده، کانون گرم خانواده (در اثر اختلاف نظر بین والدین و فرزندان) از هم نخواهد پاشید؟

سخن آخر اینکه، به نظر می رسد که بررسی این طرح نیاز به یک مطالعه همه جانبه فنی ، اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی، امنیتی ، آموزشی ، کارآفرینی ، بازاریابی ، بهداشتی - درمانی و ... دارد و از آنجائیکه مسئولین محترم نظام به دنبال انجام کارهای اصولی بوده و به شدت از ایجاد امید واهی و یا دادن وعده های توخالی پرهیز می‌کنند، مطمئناً در بررسی و تصویب این چنین طرحهای مهمی، دقت و حساسیت بیشتری معمول خواهند کرد.

یادداشت از: یک کارشناس منابع طبیعی

 ماخذ:

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=9004295019

پژوهشکده مجازی کشاورزی و منابع طبیعی سازمان بسیج مهندسین با همکاری دانشگاه تربیت مدرس برگزار می کند:

National conference on occupation of agriculture graduated community

اهداف برگزاری همایش عبارتند از:

*همکاری وزارت خانه ها، سازمان ها و دستگاههای دولتی با بخش خصوصی

*آسیب شناسی و بررسی چالش ها و فرصت ها در یک فضای دانش محور

*تبیین و نقش آموزش عالی در بستر سازی اشتغال در این بخش 

محورهای همایش:

فرصت های شغلی،طرح های اشتغال زا و قابلیت های سرمایه گذاری

* تجاری سازی ایده های نوین در بخش کشاورزی

* موانع اشتغال پایدار در بخش کشاورزی

* نقش آفرینی دانش آموختگان با رویکرد جهاد اقتصادی

* نقش آموزش عالی در توانمندسازی دانش آموختگان

همایش ملی اشتغال دانش آموختگان بخش کشاورزی و منابع طبیعی
دبیرخانه: تهران، میدان توحید، خیابان نیایش شرقی، ساختمان 37، واحد 202، تلفن و نمابر: 66904481  

http://www.nationalconference.ir

دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات از تمام پژوهشگران دعوت می­نماید تا با ارائه مقالات پژوهشی خود در اولین همایش " رویکردهای نوین در مدیریت پایدار منابع طبیعی " که به تاریخ 26 آبان­ماه 1390 در این واحد برگزار می­گردد، حضور به هم رساند. این همایش با ارائه آخرین دستاوردهای علمی در زمینه منابع طبیعی، سعی خواهد نمود که بستر مناسبی را با هم‌اندیشی و تبادل نظر برای همکاری­های علمی بین متخصصان دانشگاهی و دیگر مراکز علمی و تحقیقاتی برقرار نماید.

محورهای همایش عبازتند از:

مهلت ارسال مقالات : 31/4/90 (مهلت ارسال مقالات تا 31 مرداد ماه تمدید شد.)

اعلام نتایج داوری: 15/6/90

زمان برگزاری: 26/8/90

ارسال مقالات می بایست تا پایان مهلت مقرر و از طریق آدرس پست الکترونیکی کنفرانس انجام پذیرد (برای اطلاعات بیشتر به نحوه تدوین و ارسال مقالات مراجعه شود).
مقالات پس از داوری و پذیرش به صورت کامل در CD کنفرانس به چاپ خواهند رسید. همچنین مقالات منتخب در یک شماره از مجله علمی پژوهشی دانشگاه به چاپ می رسند.

 تماس با دبیرخانه همایشا

بیشترین سطح خشکیهای کره زمین را مراتع تشکیل می دهند. کارشناسان و متخصصین مختلف برآوردهای متفاوتی از وسعت مراتع جهان ارائه نموده اند که با توجه به منابع و سال محاسبه، این ارقام می توانند قابل توجیه باشند. لازم به ذکر است که در شرایط نیمه خشک و نیمه مرطوب در اثر تغییر پارامترهایی از قبیل شرایط آب و هوایی و اقتصادی، سطح مراتع دچار تغییر می باشند. براساس برآوردهای آقای Heady (1975) سطح اراضی جهان به قرار ذیل می‌باشد:

مراتع 47%، اراضی کشاورزی 10%، جنگلهای تجاری 28% و پوشش یخهای دائمی 15% خشکیها را شامل می شود.

آقای Cook (1983) نیز سطح اراضی جهان را چنین تقسیم بندی نمود: مراتع 43%، اراضی کشاورزی 20%، جنگلها 18%، مناطق مسکونی و صنعتی 4% و پوشش یخهای دائمی 15% سطح خشکیهای زمین.

طبق آمار سازمان خواربار و کشاروزی جهان (FAO) حدوداً بیش از 133/2 میلیارد هکتار مرتع در سطح جهان وجود دارد که با احتساب سطح جنگلهای غیرتولیدی به مساحت 366/1 میلیارد هکتار که مورد تعلیف دامهاست و همچنین دو سوم جنگلهای تجاری (حدود 2 میلیارد هکتار) که معمولاً توسط دام تعلیف می شوند، سطح اراضی که مورد استفاده چرایی دام قرار می گیرد حدود 5/5 میلیارد هکتار خواهد بود.

همانگونه که ارقام ارائه شده برای مراتع متفاوت می‌باشد، تعاریف متفاوت و عدیده ای نیز برای واژه مرتع ارائه شده است که ذیلاً به برخی از آنها اشاره می شود.

- انجمن مرتعداران آمریکا (SRM)*(1974)

کلیه اراضی دارای پوشش طبیعی که به نحوی خوراک دام از آن حاصل می شود و تجدید حیات آن به طور طبیعی انجام می پذیرد، را مرتع گویند. آن قسمت از اراضی که برای کمک به تجدید حیات پوشش گیاهی طبیعی به نحوی از انحاء بشر در آن دخالت نموده است و پس از این دخالت همانند مراتع طبیعی مدیریت می شوند نیز مشمول این تعریف می‌باشد.

- هدی** (1975)

مراتع را شامل کلیه مناطق با پوشش بوته، گراس (گندمیان)، جنگلهای غیرانبوه می داند. وی همچنین مناطقی که به علت وجود املاح، شن، صخره و سرانجام خشکی محیط، تولید جنگل تجارتی و یا زراعت امکان پذیر نیست را نیز مرتع می داند.

- تعریف مرتع در ایران:

مرتع اعم است از مشجر و غیرمشجر

الف- مرتع غیرمشجر: زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا، دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا، عرفاً مرتع شناخته می شود. اراضی که آیش زراعتند، ولو آنکه پوشش نباتات خودرو باشند، مشمول تعریف مرتع نیستند.

ب- مرتع مشجر: اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد، مرتع مشجر نامیده می شود، مشروط بر آنکه حجم درختان موجود در هر هکتار، در شمال، از حوزه آستارا تا حوزه گلبداغی بیش از پنجاه مترمکعب و در سایر مناطق ایران بیش از بیست متر مکعب نباشد.

- وسعت مراتع ایران:

برای وسعت مراتع کشور، ارقام مختلفی ارائه شده است که تا چندی قبل (1383) وسعت 90 میلیون هکتار مورد استناد سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بود. بر این مبنا مراتع به شرح ذیل تقسیم بندی گردید:

1-  مراتع علفی با وسعت 14 میلیون هکتار با تولید متوسط 290 کیلوگرم علوفه قابل برداشت در هکتار.

2- مراتع بوته زار با وضعیت ضعیف و متوسط به وسعت 60 میلیون هکتار و تولید متوسط 92 کیلوگرم علوفه قابل برداشت در هکتار.

3- مراتع حاشیه کویر (خیلی ضعیف) با وسعت 16 میلیون هکتار و تولید متوسط 25 کیلوگرم علوفه قابل برداشت.

مراتع کشور با وسعت 90 میلیون هکتار دارای تولیدی برابر 7/10 میلیون تن علوفه خشک قابل بهره‌برداری مجاز و یا 8/5 میلیون تن T.D.N مجاز می‌باشد.

اگر میزان علوفه مورد نیاز یک واحد دامی را در سال 5/276 کیلوگرم T.D.N در نظر گرفته شود، میزان علوفه تولیدی مراتع جوابگوی نیازهای غذایی حدود 37 میلیون واحد دامی برای مدت 7 ماه خواهد بود.

در سال 1383 دفتر فنی مهندسی سازمان جنگلها، نقشه پوشش گیاهی کشور را منتشر نمود که بر اساس مطالعات انجام شده وسعت مراتع کشور را 1/86 میلیون هکتار اعلام و به شرح ذیل تقسیم بندی نمود:

 - اهمیت مراتع:

مراتع از ابعاد مختلف دارای اهمیت می‌باشند که به اختصار موارد فوق اشاره شده اند:

1-    حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش

2-    تنظیم گردش آب در طبیعت

3-    حفظ ذخایر ژنتیک گیاهی و جانوری

4-    ایجاد فضای سبز و تلطیف هوا

5-    تامین علوفه مورد نیاز احشام

6-     تامین بخشی از پروتئین مورد نیاز

7-    تولید محصولات دارویی و صنعتی

8-    اکوتوریسم

9-    تامین غذا و مامن وحوش، پرندگان

- ارزش اقتصادی مرتع:

براساس مطالعات انجام شده، ارزش هر هکتار مرتع سالانه 232 دلار می‌باشد که ارزش سالانه هر یک از آن خدمات به ازاء هر هکتار به ترتیب ذیل می‌باشد :

-         تنظیم گاز                           7 دلار

-         تنظیم چرخه آب                   3 دلار

-         جلوگیری از فرسایش            27 دلار

-         تشکیل خاک                        1 دلار

-         مهار آلودگی                         87 دلار

-         گرده افشانی                        25 دلار

-         کنترل بیولوژیک                    23 دلار

-         مواد خام (علوفه)                   57 دلار

-         تفریح و تفرج                         2 دلار

          جمع کل                              232  دلار

در ایران ارزش های زیست محیطی بین 4 تا 8 برابر ارزش علوفه می باشد.

 -        ترسیب کربن:

یکی از ارزشهای زیست محیطی مراتع جذب CO₂ است. این گاز که جزو گازهای گلخانه ای است باعث گرم شدن هوا و تغییرات اقلیمی می شود و با توجه به اینکه این گازها عمدتاً توسط کشورهای توسعه یافته در محیط زیست آزاد می شوند. لذا بحثها و مجادلات فراوانی درخصوص کنترل و کاهش گازهای گلخانه ای میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه وجود دارد.

 به طورکلی، کربن در سه محل جذب می شود که عبارتند از: اقیانوسها، جو و بیوسفر خاکی (شامل پوشش گیاهی و خاک).

درخصوص جذب کربن جنگلهای حاره بیشترین حجم کربن را جذب می کنند که پس از آن جنگلهای مخروطی، جنگلهای معتدله و ساواناهای حاره در رتبه های بعدی قرار دارند. گراسلندهای غیرمشجر نسبت به مناطق جنگلی کربن کمتری جذب می کنند.

میزان جذب کربن در خاک بیشتر از میزان جذب آن در پوشش گیاهی گراسلند می‌باشد. براساس برآوردهای اعلام شده، میزان کربن موجود در پوشش گیاهی گراسلندها حدود 231 میلیارد تن می‌باشد در حالیکه میزان آن در خاک گراسلندها حدود 579 میلیارد تن برآورد شده است. در مقیاس کلی 34% کل کربن کره خاکی را گراسلندها جذب می کنند در حالیکه جنگلها 39% و اکوسیستم های کشاورزی 17% کربن را جذب می کنند.

- پراکنش مراتع:

پروژه تحلیل الگویی اکوسیستم های جهانی (PAGE)* که موسسه منابع جهان (WRI)** آن را هدایت می نماید. واژه گراسلند را این گونه تعریف نموده است: "اکوسیستم های خشکی که عمدتاً پوشیده از پوشش گیاهی علوفه ای و بوته ای بوده و در برابر آتش سوزی، چرا، خشکسالی و سرمازدگی مقاومت نموده اند". این تعریف بسیار گسترده بوده و کلیه مناطق دارای پوشش گیاهی با انبوهی از گیاهان غیرچوبی همراه ساوانا، بیشه زار، بوته زار، توندرا و واژه رایج گراسلندها را مشتمل می شود.

با توجه به وسعت بسیار زیاد مراتع، آنها در کلیه مناطق و اقالیم مشاهده می شوند. بررسیهای انجام شده توسط پروژه PAGE پراکنش مراتع در اقالیم مختلف را چنین ارائه نموده است.

همانگونه که مشاهده می شود تقریباً 28% مراتع جهان در مناطق نیمه خشک، 23% مناطق مرطوب، 20% مناطق سرد و 19% در مناطق خشک قرار دارند.

- وسعت مراتع در کشورهای مختلف براساس پروژه PAGE:

28 کشور بیش از 000ر500 کیلومتر مربع گراسلند دارند و 11 کشور بیش از 1 میلیون کیلومترمربع گراسلند دارند. کشورهایی که بیش از 1 میلیون کیلومتر مربع گراسلند دارند در 6 منطقه جغرافیایی یافت می شوند:

-         در منطقه صحرای آفریقا: 2 کشور - سودان و آنگولا

-         در آسیا: 3 کشور - چین، قزاقستان و مغولستان

-         در آمریکای جنوبی: 2 کشور - برزیل و آرژانتین

-         در آمریکای شمالی: 2 کشور - ایالات متحده آمریکا و کانادا

-         در اروپا: 1 کشور - فدراسیون روسیه

-         در اقیانوسیه: 1 کشور - استرالیا

پنج کشور عمده ای که بیشترین سطح مراتع را دارند عبارتند از: استرالیا، فدارسیون روسیه، چین، ایالات متحده آمریکا و کانادا که هر یک از آنها بیش از 3 میلیون کیلومتر مربع گراسلند دارند.

کشورهایی با بیشترین وسعت مراتع (کیلومتر مربع)

 منبع: محاسبات PAGE براساس 1993 ESRI، 1998 Olson 1994a & b, GLCCD

در 28 کشور جهان، مراتع بیش از 60% وسعت آن کشورها را پوشش می دهد که 5 کشوری که بیشترین درصد اراضی را مراتع تشکیل می دهند عبارتند از: بنین، جمهوری آفریقای مرکزی، بوتسوانا، توگو و سومالی که همگی در ناحیه صحرای آفریقا قرار دارند.

علاوه بر آن، مراتع 25 کشور جهان، حداقل 60% وسعت کشور با بیش از 000ر100 کیلومترمربع را پوشش می دهد که عمدتاً در صحرای آفریقا واقع می باشند (آنگولا، بنین، بوتسوانا، بورکینافاسو، آفریقای مرکزی، ساحل عاج، اتیوپی، غنا، گینه، کنیا، ماداگاسکار، موزامبیک، نیجریه، سنگال، سومالی، آفریقای جنوبی، تانزانیا، زامبیا و زیمباوه) و 4 کشور آن آسیایی می‌باشد که عبارتند از مغولستان، قزاقستان، ترکمنستان و افغانستان و 1 کشور از اقیانوسیه (استرالیا) می‌باشد. 6 کشور حداقل 60% گراسلند دارند و بیش از 1 میلیون کیلومترمربع گراسلند دارند که عبارتند از: استرالیا، مغولستان، قزاقستان، آنگولا، آفریقای جنوبی و اتیوپی.

کشورهایی با مراتعی بیش از 60% وسعت کشور

منبع: محاسبات PAGE براساس 1993 ESRI، 1998 Olson 1994a & b, GLCCD

پی نوشت:

Total Digestible Nutrition یا T.D.N عبارتست از مجموع مواد غذایی قابل هضم توسط دام

Animal Unit عبارتست از AU یا یک میش به وزن 45kg

منابع:

-         اجلالی، روزبه، 1383، جزوه درس اقتصاد مرتع - مرکز آموزش منابع‌طبیعی دکتر جوانشیر - آبان ماه

-         اشرقی، چنگیز، 1374، مراتع کشور، اهمیت و نقش اقتصادی و زیست محیطی آن، سابقه مدیریت و مسائل و مشکلات بهره برداری آز آن، 14 ص

-         شورای منابع‌طبیعی، 1380 ، برنامه ملی تعادل دام و مرتع با نگرشی به منابع علوفه کشور، مرداد ماه

-         پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور - www.frw.org.ir

-         مقدم، محمد رضا-1377 - مرتع و مرتعداری- انتشارات دانشگاه تهران

-         Grassland Ecosystems, Pilot Analysis of Global Ecosystems (PAGE), WRI, 2000

با توجه به خسارات شدید آتش‏سوزی در عرصه‏های منابع طبیعی در سال‏های گذشته و ضرورت توجه بیشتر به این موضوع و روش‏های نوین مدیریت و مبارزه با بحران آتش‏سوزی در عرصه‏های منابع طبیعی و همچنین بهره‏گیری از تجربیات و یافته‏های علمی و پژوهشی اساتید مراکز دانشگاهی، پژوهشگران، مدیران و صاحب نظران، نخستین همایش بین‏المللی آتش‏سوزی در عرصه‏های منابع طبیعی در تاریخ 4 تا 6 آبان ماه 1390 در استان گلستان (گرگان) برگزار می‏گردد.

محورهای همایش:

• ·        تغییرات اقلیم و آتش‏سوزی
• ·        مدیریت و مبارزه با آتش‏سوزی
• ·        تاثیر آتش‏سوزی بر محیط زیست
• ·         احیای عرصه‏ها بعد از آتش‏سوزی
• ·        رفتارشناسی و اکولوژی آتش‏سوزی
• ·        کاربرد فناوری نوین در آتش‏سوزی
• ·        مسایل اقتصادی و اجتماعی در آتش‏سوزی
•  .       ساختار تشکیلاتی در مدیریت بحران آتش‏سوزی

برگزار کنندگان همایش:

• سازمان حفاظت محیط زیست کشور
• سازمان مدیریت بحران کشور
• سازمان جنگل‏ها، مراتع و آبخیزداری کشور
• استانداری استان گلستان
• بنیاد نخبگان استان گلستان
• دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان (دانشکده علوم جنگل)
• سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
• بسیج اساتید و مهندسین استان

  سایت همایش:    WWW.Fireconf.Golestan.gov.ir

  پست الکترونیک:  Fireconf@golestan.gov.ir

  تلفکس دبیرخانه:  2260098- 0171 

  نشانی دبیرخانه همایش:

  استان گلستان- گرگان- خیابان دکتر بهشتی- جنب اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان –
  بنیاد ملی نخبگان استان گلستان- کد پستی 85799-49166

دیشب (18 تیرماه 1390) بعد از سریال پربیننده "نابرده رنج" شبکه تلویزیون را عوض کردم و دیدم آقای دکتر سلاجقه رئیس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور در برنامه نگاه 1 شبکه اول حضور دارد.

افسوس خوردم که جرا از اول برنامه، این مصاحبه و گفتگو را ندیده ام. اما کوتاه زمانی نگذشته بود که گفتم کاش اصلاَ شبکه را عوض نکرده بودم و کمتر انرژی گران بها را صرف تماشای این برنامه می کردم، وقت مصروفه هم که اصلاَ ارزشی ندارد، آن هم از نوع آخر وقتش.

اما چرا افسوس؟ واقعاَ برای من جای تاسف دارد که رئیس سازمان علیرغم گذشت قریب 11 ماه از تکیه زدن بر مسند مدیریت سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور هنوز از نامی دیگر برای این سازمان استفاده می کند و آن هم "سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری"   

یکی از مولفه های مدیریت پروژه، پایش می باشد که متاسفانه در پروژه های منابع طبیعی مغفول مانده و تنها به نظارت بسنده شده است که آن هم به شکل نیم بند اجرا می شود و دلایل بسیار معقولی هم برای ناکارآمد بودن آن وجود دارد. البته این دلایل، نمی تواند دلیلی برای عدم انجام صحیح پروژه ها باشد به هر حال، اعتباری از بودجه ملی هزینه می شود و باید متناسب با آن، کار قابل عرضه ارائه شود.

در آرمانی ترین حالت نیروهای منابع طبیعی به محل اجارای پروژه ها سرکشی و بر اساس دستورالعملی از پیش تعیین شده نمره دهی می شود و خداحافظ.

اما در پایش وضع کاملاً فرق می کند پایش بخشی از اجرای پروژه است که مستلزم سرکشی منظم و ارائه نقطه نظرات ناظر به مدیر پروژه می باشد و به تعبیری نوعی هشدار اولیه یا سریع می باشد که جلوی هر گونه انحراف از اهداف را می گیرد.

امروز ایمیلی دریافت کردم که حاوی گزارشی از سازمان خوارو بار و کشاورزی ملل متحد (FAO) با عنوان Framework for assessing and monitoring forest governance که معادل فارسی آن می شود" چارچوب ارزیابی و پایش مدیریت جنگل". البته واژه  governanceفراتر از واژه مدیریت می باشد و مضمونی معادل " گرداندن" دارد.

به هر حال گزارش، روی تارنمای بخش جنگل فائو موجود می باشد و می توان از آنجا دریافت نمود.اساس و شالوده این گزارش روی شکل فوق بنا شده است.

که در سه بخش می توان خلاصه نمود:

1- چارچوبهای حقوقی و نهادی مرتبط و تاثیر گذار بر جنگل،

2- فرآیندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری،

3- اجرا.

این گزارش در 36 صفحه تهیه شده است و کلیه فرآیندهایی که باید مدنظر قرار گیرند برای تعیین این که جنگل درست اداره می شود را شامل می شود.

شش تشکل شناخته شده و فعال در زمینه منابع طبیعی و محیط زیست کشور با ارسال نامه‌ای به دکتر علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی ایران خواستار در دستور کار قرار گرفتن طرح تشکیل وزارت منابع طبیعی و محیط زیست توسط نمایندگان مجلس شدند.

این 6 تشکل که عبارتند از جامعه جنگلبانی کشور، انجمن مرتعداری ایران، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران، انجمن آبخیزداری ایران، انجمن علمی جنگل و انجمن علوم و صنایع چوب و کاغذ ایران، در نامه خود خطاب به دکتر لاریجانی با اشاره به وضعیت نابسامان حوزه منابع طبیعی، محیط زیست، تولید و حفاظت آب در کشور و منفی بودن بیلان کار این سه حوزه مرتبط با هم، از عدم توجه نمایندگان مجلس به درخواست پیشین تشکل‌های منابع طبیعی و زیست محیطی در این خصوص گلایه کرده‌اند.
در بخشی از نامه این تشکل‌ها آمده است: «متأسفانه در کشور حفظ محیط زیست و منابع طبیعی در سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان جایگاه واقعی خود را ندارد و نه تنها اعتبارات کافی و امکانات و ابزار مدیریت کارآمد این منابع تأمین نمی‌شود، حتی اعتبارات سالیانه آن از اعتبارات یک سد و بعضی ساختمان‌ها کمتر است و فصل منابع طبیعی و محیط زیست هم که در برنامه چهارم در کنار دیگر بخش‌های کشور دیده شده بود به اجرا در نیامد. تا جائی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان عملکرد بخش منابع طبیعی و محیط زیست در برنامه چهارم بعضی از موضوعات به 30 درصد هم نمی‌رسد. اصلا ارزش‌گذاری در طرح‌ها و پروژه‌ها، واگذاری اراضی و بهره‌برداری از آن مد نظر قرار نمی‌گیرد و هزینه ضرر و ناصوابی را روا می‌دارند.»
در ادامه این نامه بیان شده است که: «متأسفانه ساختار، تشکیلات، قوانین و مقررات بخش کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و آب عمدتًا مربوط به دهه چهل بویژه نیمه دوم آن است و متناسب با شرایط امروز کشور نیست و هر جا هم اصلاح شده است، وضعیت آن بهتر نشده است بلکه گاهاً پس رفت داشته ایم.» در ادامه این نامه می‌خوانیم: حال که در چشم‌انداز نظام در افق 1404 ایران را کشور توسعه یافته با منابع زیستی توسعه یافته در منطقه تصویر نموده‌ایم، طبیعی است کشور توسعه‌یافته، منابع طبیعی و محیط زیست و مدیریت آب توسعه یافته‌ای هم می‌طلبد. در کشور توسعه یافته نه تنها حفظ محیط زیست و منابع طبیعی مانع پیشرفت و توسعه نیست بلکه توسعه متوازن و پایدار توسعه منابع زیستی هم در درون خود خواهد داشت.
این تشکل‌ها در پایان نامه خود با تأکید بر تکالیف برنامه پنجم برای تجمیع بخش‌های مختلف و چابک‌سازی بخش اجرائی کشور خواستار آن شده‌اند که با تشکیل وزارتخانه گفته شده جایگاه و ساختار و تشکیلات مناسبی جهت اعمال وظایف حاکمیتی دولت یعنی سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی و نظارت با هدف و مأموریت حفظ، احیا و توسعه منابع طبیعی، محیط زیست و منابع آب کشور ایجاد گردد. 

اما دوستان عزیز مشکل تشکیل و یا عدم تشکیل وزارت خانه نمی باشد کمی منصف باشیم. هر روز در روزنامه ها و سایت ها مطالبی مب بینیم مربوط به تخریب ها و تجاوزات به منابع طبعی و محیط زیست. آیا بررسی شده است چند درصد این مسائل قابل حل بود اگر محیط زیست وزارت خانه مستقلی می شد؟ در ساختار اداری کشور سازمان حفاظت محیط زیست معاونت ریاست جمهوری است که در مقامی بالاتر از وزارت خانه می باشد. آیا تجاوز و تعدی در عرصه های محیط زیست نداریم؟ به قول معروف " عروس نمی تونه برقصه می گه زمین کجه"

این نهاد های علمی که نامه را تنظیم کرده اند آیا در حیطه علمی خود اثربخش بوده اند. راستش تا کنون هر چه اعتراض به تخریب و تصرف ها دیده ام از سوی نهادهای غیر علمی و دلسوختگان واقعی منابع طبیعی و محیط زیست بوده است مثلا همین معدن سونگون در منطقه ارسباران. جستجو کنید کدام یک از این نهادهای علمی در جریده ای یا سایتی اعتراض کرده است. اگر مطلبی هم داشته اند بعد چندانی نداشته است.

لطفاً مراجعه کنید به مطلبی که در مورد توسعه نوشته ام از دیدگاه خانم دکتر شهیندخت خوارزمی. به ویژه خطوط پایانی