کنوانسیون رامسر چارچوبی برای ارزیابی آسیب پذیری تالاب ها به تغییر اقلیم منتشر نمود.

دبیرخانه کنوانسیون تالاب های دارای ارزش بین المللی ( کنوانسیون رامسر) در ژوئییه 2011 گزارش فنی شماره 5 خود با عنوان "A Framework for assessing the vulnerability of wetlands to climate change." یا " چارچوب ارزیابی آسیب پذیری تالاب ها در مقابل تغییر اقلیم" را منتشر نمود. در این گزارش ضمن ارائه مفاهیم و تعاریف آسیب پذیری و ارزیابی آسیب پذیری تالاب ها، ارتباط بین ارزیابی آسیب پذیری و ریسک را نیز بیان می کند. علاوه بر آن ها نگاهی نیز به روش ها و رویکردهای جاری ارزیابی آسیب پذیری دارد و چارچوبی کلی برای ارزیابی آسیب پذیری تالاب ها برای اجرای کنوانسیون رامسر ارائه می دهد.
این گزارش به صورت مشترک با گزارش فنی شماره 57 کنوانسیون تنوع زیستی منتشر شد. مولفین این گزارش عبارتند از:

Habiba Gitay, World Bank; C. Max Finlayson, climate change lead member of Ramsar's Scientific and Technical Review Panel (STRP); and Nick Davidson, Ramsar Deputy Secretary General.

گزارش فوق ابزاری است که می توان از آن برای راه اندازی رویکردهای مناسب برای سازگاری مردم محور با تغییر اقلیم در تالاب ها استفاده نمود.
     این گزارش در 26 صفحه تهیه و تدوین شده است و فهرست مطالب آن عبارتند از:

                                    Contents
Foreword
Acknowledgements
Executive summary
1. Introduction
2. Vulnerability and assessment
2.1 A definition of vulnerability
2.2 Vulnerability assessment and risk assessment
3. Overview of methods and approaches for vulnerability assessment
3.1 Different available approaches to assessing vulnerability
3.2 Frameworks incorporating risks of climate change into development planning and projects
4. A framework for wetland vulnerability assessment
5. Challenges and information gaps
6. References

رویکرد اکوسیستمی یک استراتژی برای مدیریت یکپارچه سرزمین، آب و منابع زنده می باشد که به حفظ و بهره برداری پایدار به شیوه ای منصافه کمک می کند.

در رویکرد سیستمی، مدیریت تنوع زیستی حول محور تامین نیاز انسانی می باشد. هدف از تدوین و کاربست این رویکرد مدیریت اکوسیستم بر اساس عملکردهای مختلفی است که اکوسیستم دارد و بالتبع خدماتی است که اکوسیستم در اثر این عملکردها ارائه می دهد. رویکرد اکوسیستمی به دنبال منافع اقتصادی کوتاه مدت نمی باشد بلکه هدفش بهینه سازی بهره برداری از اکوسیستم بدون وارد نمودن تخریب به آن می باشد.  

رویکرد فوق در پنجمین نشست کنفرانس اعضا’کنوانسیون تنوع زیستی به عنوان چارچوبی برای اقدام در کنوانسیون به  تصویب رسید(CoP 5 in Nairobi, Kenya; May 2000/Decision V/6). این رویکرد 5 مرحله و 12 اصل دارد که عبارتند از:

الف- شناسایی ذی نفعان و تعیین محدوده اکوسیستم

ب- بررسی ساختار، عملکرد و مدیریت اکوسیستم

ج- بررسی مباحث اقتصادی

د- مدیریت تعدیل پذیر در عرصه

هـ - مدیریت تعدیل پذیر در زمان

12 اصل رویکرد اکوسیستمی هم عبارتند از:

1- اهداف مدیریت سرزمین، آب و منابع زنده را اجتماع محلی باید تعیین نمایند.

2- مدیریت باید تا پائین ترین سطح ممکن غیر متمرکز باشد.

3- مدیران اکوسیستم باید به اثراتی ( بالفعل و بالقوه) که هر فعالیت بر مناطق و یا اکوسیستم های مجاور مورد توجه نماید.

4- معمولاً  لازم است برای تشخیص دستاوردهای بالقوه از اعمال مدیریت، اکوسیستم در بستر اقتصادی درک و مدیریت شود.

برنامه مدیریت اکوسیستم باید شامل موارد ذیل را در بر داشته باشد:

-         انحرافات بازار که اثرات معکوسی بر تنوع زیستی دارد باید به نحوی کاهش یابند.

-         انگیزه ها برای حمایت از حفاظت و بهره برداری از تنوع زیستی باید هم سو گردند.

-         هزینه و منافع تا حد امکان در داخل کوسیستم بررسی شوند.

5- به منظور بقاء و پایدار ماندن خدماتی که اکوسیستم ارائه می دهد، در رویکرد اکوسیستمی حفاظت ساختار و عملکرد اکوسیستم باید هدفی دارای اولویت باشد.

6- اکوسیستم باید در چارچوب فضا و محدوده عملکرد خود مدیریت شود.

7- رویکرد اکوسیستمی باید در مناسب ترین مقیاس زمانی و مکانی اعمال شود.

8- مقیاس های زمانی مختلف و اثرات تاخیری که فرآیندها و اهداف اکوسیستم را برای مدیریت اکوسیستم مشخص می کنند، باید برای بلند مدت تنظیم شوند.

9- مدیریت باید توجه داشته باشد که تغییر امری اجتناب ناپذیر است.

10- رویکرد اکوسیستمی مدیریت باید در جستجوی مناسب ترین تعادل بین ( و تلفیق) حفظ و بهره برداری از تنوع زیستی باشد.

11- رویکرد اکوسیستمی باید به تمامی اشکال اطلاعات مرتبط شامل دانش نوین و آکادمیک، بومی و محلی و رسوم رایج را توجه داشته باشد.

12- رویکرد اکوسیستمی باید تمام بخش های مربوط جامعه و رشته های علمی را بپردازد.

اصول مربوط به هر مرحله عبارتند از:

روز جهانی مقابله با بیابان زایی و تقلیل اثرات خشکسالی

17 ژوئن مصادف با 27 خرداد روز جهانی بیابان زدایی نام گذاری شده است. نام گذاری این روز به اجلاس جهانی ریو (Earth Summit – Rio 1992)  بر می گردد که کشورها متعهد شدند برای مقابله و کنترل تخریب محیط زیست به صورت مشترک و جمعی گام بردارند. در این راستا چند موضوع مورد توجه ویژه جامعه جهانی قرار گرفت که یکی از آنها مساله بیابان زایی و خشکسالی بود.

از زمان برگزاری نشست ریو تا امضاء 90 کشور برای رسمیت یافتن برنامه جهانی کنترل بیابان زایی که از آن پس  کنوانسیون یا معاهده مقابله با بیابان زایی (United Nation Convention to Combat Desertification and mitigate drought effects) نام گذاری شد نزدیک به دو سال گذشت.

این لیست 90 کشوری در روز 17 ژوئن 1994 و در شهر پاریس نهایی شد. ج.ا.ایران یکی از اولین کشورهای امضاء کننده  این کنوانسیون می باشد که در سال 1375 بعد از تصویب مفاد کنوانسیون فوق رسماً به عضویت این کنوانسیون درآمد.

از آن تاریخ تا کنون نشست های مختلفی انجام شده و عمده کشورهای متعاهد برنامه های اقدام ملی خود را تدوین نموده اند و حتی برخی از کشورها آن را بازنگری هم کرده اند.

علاوه بر برنامه های اقدام ملی، کنوانسیون یک سری برنامه های منطقه ای (RAP: Regional Action Program) و زیر منطقه ای (SRAP: Sub Regional Action Program) را تدوین نمود که در منطقه آسیا 6 شبکه برای برنامه های اقدام منطقه ای در نظر گرفت که مسئولیت هر شبکه هم به یک کشور پیشرو سپرده شد. این شبکه ها و مسئولین آنها عبارتند از:

پایش و ارزیابی بیابان زایی ( چین)، آگروفارستری ( هندوستان)، مدیریت مرتع و تثبیت تپه های ماسه ای (ایران)، مدیریت آب برای کشاورزی ( سوریه)، ظرفیت سازی برای تقلیل اثرات خشکسای و بیابان زایی ( مغولستان) و کمک به توسعه محلی ( پاکستان)

نگارنده در سال های آغازین مدتی مسئولیت شبکه مدیریت مرتع و تثبیت تپه های ماسه ای را عهده دار بود و وظایف مربوطه را پیگیری می نمود.

اما این کنوانسیون به دلایل پیچیدگی های حیطه عمل به اهداف تعیین شده نائل نیامده و علی غم تلاش بسیار کشورها تا رسیدن به اهداف راه بسیار دشواری پیش روست.

اما به بهانه برگزاری مراسم روز جهانی سال 2011 در کشور که بناست در منطقه نمونه گردشگری متین آباد شهرستان نطنز برگزار شود. خواستم اطلاع رسانی نمایم و برای برگزار کنندگان مراسم آرزوی روزی خوش و پربار داشته باشم که راه را برای پیشبرد اهداف در روزهای آتی هموار کند و مسئولین شرکت کننده در کارهای روزمره نیم توجهی به مدیریت پایدار اکوسیستم های خشک و شکننده کشور داشته باشند.

 http://www.matinabad.com/home/home.aspx

برنامه روز جهانی مقابله با بیابان زایی – 27 خرداد 1390

-        تلاوت قرآن مجید و پخش سرود ج.ا.ایران

-        سخنرانی آقای دکتر سلاجقه – معاون وزیر و رئیس سازمان جنگلها

-        سخنرانی استاندار اصفهان – آقای دکتر ذاکر اصفهانی

-        سخنرانی وزیر جهاد کشاورزی – آقای دکتر خلیلیان

-        سخنرانی نماینده مقیم سازمان ملل – سرکار خانم کنسولو ویدال

-        سخنرانی نماینده سازمان های مردم نهاد – آقای مهندس واقفی

-        اجرای موسیقی سنتی

-        مراسم امضاء و مبادله سند پروژه RFLDL – سخنرانی نماینده مقیم فائو - آقای دکتر نورالدین مونا

-        معرفی نمونه ها

-        قرائت بیانیه

علاقمندان برای اطلاعات بیشتر به آدرس www.unccd.int

مراجعه کنند.