طبیعت امروز Today's Nature
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: حسین بدری پور - سه‌شنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩۱

به نقل از پایگاه خبررسانی روزنامه ایران:

رئیس اداره منابع طبیعی ورامین از تهدید تاغزارها می‌گوید: تاغ‌های مسروقه ورامین درکوره‌های زغال‌سازی

 امیر گودرزی
شاید بسیاری از ساکنان امروز ورامین ندانند این شهرستان تا همین 30سال پیش با معضل عجیبی روبه رو بود. شن‌های روان همه چیز را می‌پوشاند؛ از زمین‌های کشاورزی گرفته تا ریل‌های قطار و مناطق مسکونی .تنها راهی که جلو این دردسر را گرفت درختچه‌هایی به نام تاغ بود. گیاهانی که امروز به ضرب پتک و به زور اره روانه کوره می‌شوند تا سودجویان از فروش ذغال جیب خود را پر کنند.
دو نیم قرن ورامین با مشکل شن‌های روان درگیر بود .ضیا نصرتی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری ورامین به ایران می‌گوید: 30 تا 40 در صد ورامین بیابان است و از سال 1347 حرکت تپه‌های شنی به معضلی برای تردد قطار‌ها تبدیل شد.راه‌آهن مشهد از این منطقه می‌گذرد و شن روی ریل را می‌پوشاند و از حرکت قطار جلوگیری می‌کرد.


او می‌افزاید: برای حل این مشکل، گروهی به نام «شن روب» در اطراف ریل‌ها مستقر می‌شوند تا شن‌ها را از روی ریل پاک کنند. این کار مقطعی بود و نتیجه‌ای در برنداشت تا این که تصمیم گرفتند دست به اقدام دیگری بزنند.
به گفته نصرتی الوار‌هایی مشابه آنچه زیر ریل قرار می‌گیرد کنار ریل قرار دادند تا جلو نشستن شن روی ریل را بگیرد. این کار بی‌تأثیر نبود اما مشکل را هم حل نکرد: «سرانجام سال 1354 تصمیم گرفتند با همکاری منابع طبیعی دست به توسعه بیولوژیکی بزنند. از این رو ایستگاه‌های تثبیت شن مستقر شد. گروه‌های تثبیت شن ابر دژ و آبشور که همین الآن هم فعالیت دارند به کاشت نهال‌های مختلف پرداختند.»
از «گز» گرفته تا «تاغ» و «اسکنبیل» در این نقطه کاشته شد که به گفته نصرتی مدتی بعد معلوم شد «تاغ» بیش ترین سازگاری را با شرایط اقلیمی منطقه دارد.
بخش وسیعی از ورامین به دلیل نزدیکی به کویر گرمسار خشک و بیابانی است. باران سالانه ورامین 100 تا 120 میلیمتر است و تبخیر آن بسیار بالا. باید گونه‌هایی را انتخاب می‌کردند که سازگار با محیط باشد، از این رو تاغ بهترین گزینه بود. گونه‌ای که بسیار مقاوم است و فقط در دو سال اول خود به آبیاری نیاز دارد آن هم فقط سالی 5 بار.
نصرتی توضیح می‌دهد : ایستگاه‌های ابردژ و آبشور 12 هزار هکتار تاغ کاشتند و با این کار مشکل شن‌های روان به طور کلی حل شد و تثبیت اکوسیستم در منطقه به وجود آمد.
او ادامه می‌دهد: از آن سال تا کنون سالانه 100 تا 150 هکتار به تاغ کاری‌ها اضافه و روز به روز شن‌های روان کمتر می‌شود. در واقع هزینه زیادی هر ساله صرف کاشت تاغ و حفاظت از آن شده است.
تاغزارها پس از سی سال بدون هیچ مشکلی باعث تثبیت شن‌های روان می‌شدند تا این که از دو سال پیش مشکل جدید سر راه قرارگرفت: «حدود دو سال است که با احداث جاده قم_‌‌گرمسار راه برای متخلفان باز شده و سودجویان به سرقت این درختان دست می‌زنند. تا قبل از احداث این جاده مشکلی در این باره نداشتیم ولی بعد از افتتاح این راه سرقت تاغ به شکل گسترده آغاز شد.»
این درختان که کار تثبیت شن‌های روان را دارند چرا سرقت می‌شوند. نصرتی می‌گوید: زغال حاصل از سوختن این درختان دوام زیادی دارد و خیلی دیر تبدیل به خاکستر می‌شود. به همین دلیل به قیمت بالایی آن را می‌فروشند.
اداره منابع طبیعی در برخورد با متخلفان مشکلات زیادی دارد: «ما برای کنترل 12 هزار هکتار تاغزار تنها 5 نیرو داریم و با این تعداد کنترل متخلفان بسیار دشوار است.البته اداره حفاظت محیط زیست شهرستان ورامین همکاری خوبی با ما دارد و در این زمینه به منابع طبیعی کمک می‌کند که از آن‌ها ممنونیم.
نصرتی می‌گوید: نیروهای منابع طبیعی در حفظ تاغزارها جان خود را به خطر می‌اندازند چون متخلفان پتک و قمه همراه دارند و حتی برخی از آن‌ها مسلح به سلاح گرم هستند.
سرقت تاغ از معضلات اصلی ورامین است.این را نصرتی تأیید می‌کند و می‌گوید: حتی موضوع را در شورای تأمین شهرستان هم طرح کرده‌اند تا راهی برای آن اندیشیده شود.
امروز دیگر از شن‌های روان خبری نیست. قطار‌ها به حرکت عادی خود ادامه می‌دهند و کشاورزان وقتی صبح برای آبیاری به زمین‌های خود سر می‌زنند بهت زده نمی‌شوند. سال‌ها تلاش شده، مطالعات زیادی صورت گرفته و افرادی جان خود را به خطر انداخته اند تا کابوس شن‌های روان در ورامین پایان یابد. هم اکنون همکاری بیشتر مسئولان با اداره منابع طبیعی ورامین می‌تواند از بازگشت این دردسر جلوگیری کند.
الآن اداره منابع طبیعی ورامین در تثبیت شن‌های روان چنان پیشرفت کرده که آمادگی دارد دست کم سالانه 100 نفر از کارشناسان را آموزش داده و تکنیک‌ها و یافته‌های خود را به همسایگان عراقی انتقال دهد.

اما نکته ای که باعث تعمق است این که از چه زمانی این نوع قاچاق شروع شده است. طبیعی است تا زمانی که علت آن به درستی شناخته نشده و برای رفع علت آن اقدامی نشود این گونه تخلف تداوم خواهد داشت و با افزودن نیروهای حفاظتی و محیط بان و قرقبان هم نمی شود این معضل را حل نمود.

حسین بدری پور
من بیش از یک دهه سابقه کار در سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور را دارم و در حال حاضر هم در مقطع دکترای منابع طبیعی تحصیل می نمایم. هدف از راه اندازی این وبلاگ اطلاع رسانی در خصوص مباحث روز منابع طبیعی و محیط زیست از قبیل همایش ها، پروژه ها و طرح های مرتبط در سطح ملی و بین المللی می باشد.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :