طبیعت امروز Today's Nature
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: حسین بدری پور - پنجشنبه ۳٠ تیر ۱۳٩٠

موسسه تحقیقات سیاست زمین (Earth Policy) در یکی از تازه ترین گزارش خود، مقاله ای منتشر کرده است  با عنوان رشد جعیت بز نشان تخریب گراسلندها می باشد.

بعد از خلقت زمین، با هوازدگی صخره ها به آرامی خاک تشکیل شد. خاک تامین کننده گیاهان اولیه بود که همین خاک ها تا تشکیل و تقویت خاک سطحی ایفا نقش نمود که کمک به ایجاد تنوع زیستی در گیاهان و جانوارن کرد. امروزه جمعیت رو به رشد گله های گاو، گوسفند و بز در حال تبدیل گراسلند ها به بیابان می باشند.  

شاخصی که به ما کمک می کند در ارزیابی سلامت گراسلندها، تغییر جمعیت بز نسبت به گوسفند و گاو می باشد. با تخریب گراسلندها، بوته های بیابانی جایگزین گراس ها می شوند. در شرایط تخریب یافتگی مراتع، گاو و گوسفند به خوبی رشد نمی کنند در حالی که بز به خوبی از علوفه بوته ها استفاده می کند زیرا جزو نشخوارکنندگان پرطاقت و مقاوم می باشد.  بز خصوصاً به خاک آسیب می زند زیرا سم های تیز آن پوسته خاک را که در باران تشکیل می شود و مانع فرسایش بادی می شود، را سائیده و به حالت پودر در می آورد. بین سال های 1970 و 2009، جمعیت گاو دنیا تا 28 درصد افزایش یافت و جمعیت گوسفند تقریباً ثابت بود. در حالی که جمعیت بز در همین بازه زمانی بیش از دو برابر شده است.

 

جمعیت بز خصوصاً در برخی کشورهای در حال توسعه، رشد چشمگیری داشته است. در حالی که جمیعت گاو در کشور پاکستان در خلال سال های 1961 و 2009 دو برابر شده، جمعیت گوسفند تقریباً 3 برابر شده، جمعیت بز بیش از 6 برابر شده است و تقریباً با کل جمعیت گاو و گوسفند کشور برابری می کند.  این دام ها در مناطقی از کشور چرا می کنند که به دلیل فقدان و کمبود بارش، پوشش گیاهی آن مناطق ضعیف می باشد، همین تضعیف پوشش گیاهی سهمی داشت در سیل سهمگینی که تابستان سال 2010 پاکستان را ویران کرد.

عرصه وسیعی از جنوب ساهارا در منطقه ساحل آفریقا در حال تبدیل به منشاء گرد و غبار (Dustbowl) می شود که این مساله ناشی از چرای بی رویه می باشد. گزارش شده است که در نیجریه که پرجمعیت ترین کشور آفریقا است، 350860 هکتار مرتع تخریب و اراضی زراعی سالانه به بیابان تبدیل می شوند. با رشد جمعیت انسان و دام، دام داران و کشاورزان برای بهره مندی از منابع محدودی که به هر فرد و دام اختصاص می یابد، رقابت می کنند. مشخصاً جمعیت بز به طور زائدالوصف و نجومی همزمان با تخریب خاک افزایش یافته است. اگر جمعیت انسانی و دامی کشور نیجریه به همین روند فعلی رشد یابد، تخریب سرزمین ناشی از این رشد جمعیت به حدی خواهد رسید که دیگر امکان دام داری و کشاورزی وجود نخواهد داشت.

دومین عرصه بزرگ منشاء گرد و غبار (Dustbowl) در منطقه شمال و غرب چین، غرب مغولستان و آسیای مرکزی در حال شکل گیری است. پس از اصلاحات اقتصادی در سال 1978، مسئولیت تولید کشاورزی از واحدهای تولیدی بزرگی که در اختیار دولت بود به خانوارهایی با مزارع کوچک انتقال یافت. جمعیت دامی کشور چین به شدت زیاد شد. جمیعت بز همزمان با تضعیف پوشش گیاهی و تخریب مراتع، در حال رشد می باشد که این تخریب باعث از بین رفتن خاک و تبدیل مراتع به بیابان می شود.

می توان وضعیت حاکم بر کشور چین را با کشور ایالات متحده که از ظرفیت چرای بالایی برخوردار است، مقایسه نمود. در حالی که جمعیت گاو در هر دو کشور یکسان می باشد، سرجمع جمعیت گوسفند و بز ایالت متحده 9 میلیون است در حالی که این رغم در کشور چین به 281 میلیون می باشد.

متاسفانه، تمام انواع دام ها با برداشت پوشش گیاهی و لگدکوبی زمین، خاک را تخریب می کنند. چرای متناوبی دام، تلفیق زراعت و دام داری، و سایر روش های پایدار کشاورزی می توانند به کاهش فرسایش خاک، افزایش بهره وری مزارع و ترسیب بیشتر کربن و رطوبت بیش تر خاگ منجر شوند. در برخی شرایط، تعداد کم جمیعت دامی می تواند در مناطق محصور نگه داری شوند و با علوفه دستی تعلیف شوند که این شیوه را در هندوستان  India's cooperative dairy model انجام می دهد. ولی در پایان باید خاطر نشان نمود که تنها راه پایدار برای حذف چرای بی رویه در مراتع دنیا تعادل اندازه گله و دام با ظرفیت مراتع می باشد.


www.earth-policy.org/data_highlights/2011/highlights14

حسین بدری پور
من بیش از یک دهه سابقه کار در سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور را دارم و در حال حاضر هم در مقطع دکترای منابع طبیعی تحصیل می نمایم. هدف از راه اندازی این وبلاگ اطلاع رسانی در خصوص مباحث روز منابع طبیعی و محیط زیست از قبیل همایش ها، پروژه ها و طرح های مرتبط در سطح ملی و بین المللی می باشد.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :