طبیعت امروز Today's Nature
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: حسین بدری پور - سه‌شنبه ٢۸ تیر ۱۳٩٠

سنگسری ها شاخص ترین کوچندگان دامنه های البرز هستند.استانهای سمنان ، تهران و مازندران در دوره ییلاقی و استانهای سمنان، خراسان و مرکزی در دوره قشلاقی قلمرو این عشایر را تشکیل می دهند. آنها طولانی ترین مسیر کوچ را طی می کنند به طوری که فاصله ی دورترین نقطه ی ییلاقی و قشلاقی آنان به بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر می رسد.

سیاه چادر های عشایر سنگسری که "گوت" نام دارد منحصر به فرد هستند و در مقایسه با دیگر عشایر ایران بزرگ و زیبا است و تقسیمات داخلی آن همسان معماری ایرانی است. پلاس سنگسری کف آن را مفروش و دیوارهای نقش دار فضای داخل چادر را به محل میهمانان، خانواده و آشپزخانه تقکیک می نمایند. دست بافته ها و آویزه های بسیاری که دارای نقش و رنگ هستند در داخل چادر کاربرد دارند.

کودکان سنگسری هنگامی که مادرانشان تنور درست می کردند با گل مجسمه تولید می کردند. در کنار بازی در طبیعت و حاشیه رودخانه با استفاده از سنگ و ماسه سازه های کوچکی را می ساختند و به آن "توستوسو" می نامیدند.

سنگسری ها به دلیل نزدیکی به پایتخت فرهنگشان رو به فراموشی است.در گذر زمان نسل جدید عشایر سنگسر در عرصه های مختلفی همچون نقاشی، موسیقی، مجسمه سازی، هنرهای محیطی، عکاسی و فیلم روی آورده اند.

در این جشنواره آثار هنری کهن و نو سنگسری ها در کنار هم و در محیط طبیعی ارائه شد. آویزه هایی که رنگی غنی دارند در چادرهای ییلاق آویخه شدند هنرهای محیطی و اجرا در حاشیه رودخانه اجرا شد.

شرکت کنندگان در جشنواره میهمانان خود را با فراورده های شیری و غذا های مقوی سنگسری پذیرائی نمودند. مهم ترین آن ها "آرشه" است که در هیچ جای جهان نمونه مشابه آن دیده نشده است.تهیه آرشه کار بسیار ظریف و مستلزم وقت است و حساسی است.آرشه تفت دادن نوعی پنیر است که بسیار مقوی است و نگهداری آن نیازی به یخچال ندارد. مشتقات آن نیز مصرف دارویی دارد.  کافی است بدانیم که سنگسری ها از فراورده های شیری نوعی شیرینی به نام "چیکو" تولید می نمایند.

صید ماهی به روش سنگسری بسیار بدوی و بدون غلاب بوده است.آنها مسیر رودخانه را منحرف و پس از پائین رفتن آب در گردآب ها ماهی ها را با دست شکار می کردند.

غذای گرم سنگسری در روز 18 تیر "دیگی" خواهد بود.طبخ این غذا وقت کمی نیاز دارد ولی تجربه و دقت عمل ضروری است."دیگی"غذایی بوده است که چوپان ها شب پس از افروختن آتش، برنج و گوشت را در دیگ مسی در دار قرار داده، به مقدار لازم آب به آن اضافه می کردند و سپس آن را در دل ذغال و خاکستر باقیمانده از آتش دفن می کردند. آنچه که باید با دقت محاسبه شود میزان حرارت، میزان آب و زمان می باشد. چوپان سنگسری در سپیده دم پس از صرف چنین غذایی گوسفندان را به چراگاه می برد. در روز 18 تیر  در کنار افراد با تجربه مسابقه رقابتی برای گروه های جوان زیر سی سال نیز برگزار شد.

در محل تعیین شده گروه های جوان بدون کمک افراد با تجربه توانائی خود را برای طبخ "دیگی" نشان دادند و بهترین های این عرصه تشویق شدند.

در این جشنواره همچنین توانایی تکلم گویش سنگسری به صورت رقابتی مورد ارزیابی قرار گرفت.این بخش ویژه کودکانی بود که در شهر های بزرگ زندگی می کنند و یا همسرانی که با سنگسزی ها وصلت کرده اند. گویش عشایر سنگسری قدیمی ترین و اصیل ترین کلمات و اصطلاحات زبان فارسی قدیم را شامل می شوند. از وبژگی های مهم گویش سنگسری دستور زبان کلاسیک و قابل تجزیه و ترکیب آن و به کار بردن ضمایر متفاوت برای مذکر و مونث است . افعال زبان سنگسری نیز در نوع خود کم نظیر است .

حسین بدری پور
من بیش از یک دهه سابقه کار در سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور را دارم و در حال حاضر هم در مقطع دکترای منابع طبیعی تحصیل می نمایم. هدف از راه اندازی این وبلاگ اطلاع رسانی در خصوص مباحث روز منابع طبیعی و محیط زیست از قبیل همایش ها، پروژه ها و طرح های مرتبط در سطح ملی و بین المللی می باشد.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :