طبیعت امروز Today's Nature
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: حسین بدری پور - جمعه ٢٥ شهریور ۱۳٩٠

زنجان هم از اولین مناطقی است که بعد از استان های محاط دریاچه تحت تاثیر قرار می گیرد لذا از بحث ملی که بگذریم برای دفاع از محیط زیست استان شان هم که شده می خواهند وضعیت دریاچه وخیم تر از این نشود. زنجانی ها با به راه اندازی کمپینی ( جنبشی) برای نجات دریاچه ارومیه، از هم استانی های خود خواسته اند که از این اقدام زیست محیطی حمایت نمایند. متن این کمپین را که در وبلاگ زنجان اروم آمده است می خوانید.

کمپین شهروندان زنجانی برای نجات دریاچه اورمیه:

برای بقای خویش تلاش نماییم

 دریاچه اورمیه به عنوان «بیستمین دریاچه بزرگ جهان»، «دومین دریاچه شور جهان»، «بزرگ‌ترین زیستگاه طبیعی آرتمیا»، «بزرگترین دریاچه داخلی کشور» و «بزرگترین آبگیر دائمی آسیای غربی» با مساحت بیش از 483 هزار هکتار در حال مرگ است و نیاز به نجات دارد.

حال کار از نجات زیست محیطی به نجات انسانی رسیده است. کاهش ۶ متر از ارتفاع دریاچه، تبدیل۶۰ درصد اقلیم دریاچه به کویر نمک، فراتر رفتن شوری آب از حد طبیعی ۲۰۰ تا ۲۲۰ گرم بر لیتر به ۳۴۰ الی ۳۶۰ گرم بر لیتر، تبدیل ۲۵۰ هزار هکتار از اراضی حاشیه دریاچه به شوره‌زار، به صفر رسیدن تقریبی جمعیت آرتمیای اورمیه و مرگ دسته جمعی تنها  موجود آبزی آن به عنوان یکی‌ از هفت گونه آرتمیا در جهان، مرگ پلیکان‌ها و فلامینگوهایی که محل جوجه‌گذاری بومیشان این دریاچه است، خطر نابودی گوزن زرد و قوچ و میش بومی جزایر این دریاچه، نابودی پتانسیل‌ها و پوشش گیاهی بومی این دریاچه و جزایر آن و ... . به همه اینها تبعات انسانی خشک شدن دریاچه را هم اضافه کنیم: خطر بر جا ماندن ۱۰  میلیارد تن نمک و پخش آن در هوا و زمین‌های کشاورزی و مسکونی اطراف که استان‌های همجوار من جمله استان زنجان را در بر خواهد گرفت و منجر به ایجاد ناهنجاری‌های بزرگ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چون بیکاری، مهاجرت و آوارگی میلیون‌ها انسان خواهد گشت.

این دریاچه 102‌جزیره دارد و در دهه گذشته صدها هزار هکتار از سطح آن کاهش یافته و به شوره‌زار خطرناکی تبدیل شده است. طبق گفته کارشناسان و براساس پیش‌بینی سازمان محیط‌زیست، این دریاچه 5 سال دیگر به کلی ناپدید خواهد شد و زندگی بیش از 14‌ میلیون انسان در خطر جدی قرار خواهد گرفت. اکنون نیز این خطر بسیار ملموس است. آثار  این فاجعه در بعد وسیع‌تر اکوسیستم کشورهای همسایه را نیز با بحران‌های خشکسالی، آلودگی هوا و از بین رفتن زمین‌های کشاورزی روبرو خواهد کرد.

بحران زیست محیطی دریاچه اورمیه ناشی از برخی عوامل طبیعی (خشکسالی‌های پی در پی) و نیز عوامل متعدد دست‌کاری انسانی از جمله: «احداث بزرگراه میان گذر شهید کلانتری» (خشکاندن بیش از 80 درصد حد فاصل میان دو سوی غربی-شرقی دریاچه، از طریق خاک‌ریزی حدود 12 کیلومتر که منجر به مختل شدن چرخه آب از شمال به جنوب گشته است.)، «احداث سدهای متعدد و حفر بدون کنترل  قنات‌ها  و تخلیه منابع آب زیر زمینی‌ دریاچه» (رودخانه‌های تأمین‌کننده آب دریاچه شامل 14 رودخانه دایمی ، 7 رودخانه فصلی و 39 جریان سیلابی است. مهار وسیع و بدون کارشناسی جریان آب‌های سطحی حوزه آبریز دریاچه و ایجاد سدهای متعدد در مسیر رودهایی که به این دریاچه منتهی می‌شوند، یکی از عوامل اصلی کاهش سطح آب دریاچه اورمیه به شمار می‌آید. بر اساس گزارش‌ها، تاکنون حدود ۳۵ سد در مسیر این رود‌ها ساخته شده و ۱۰ سد دیگر نیز در دست ساخت است.)، «فعالیت‌های عمرانی در تالاب اورمیه که نقض تعهد به ترویج استفاده معقول از تالاب‌ها است.» (بر طبق معیار استفاده معقول، فعالیت‌های بشری نباید به کارکرد اکولوژیکال تالاب لطمه‌ای بزند.) می‌باشد.

به موجب اصل 21 اعلامیه استکهلم، مسئولیت اولیه حفاظت از محیط زیست یک کشور، بر عهده خود آن کشور است. اما عضو فراکسیون محیط زیست مجلس می‌گوید: «بودجه‌‌ای برای طرح نجات دریاچه اورمیه پیش‌بینی نشده است.» (خبرگزاری فارس – پنجم شهریور 1390)

این درست که به هر دلیلی تا کنون هیچ اقدام جدی در راستای نجات دریاچه اورمیه در کشور صورت نگرفته است. اما واقعیت این است که اصول حفاظت از محیط زیست در وجدان عمومی بشر ریشه دارد. محیط زیست متعلق به همه ملت‌های جهان بوده و بایستی توسط همه کشورهای جهان به شایستگی به نسل‌های آینده جهان انتقال یابد.

اقدامات انسانی بر اساس نگاه کار‌شناسانه و با برنامه‌ریزی دقیق صورت پذیرفته یا نه بحث دیگری است. علل و عوامل خشکی دریاچه هر چه که باشد، تاثیری در عواقب و معضلات بعد از خشک شدن ندارد. البته کارشناسان و متخصصان مربوطه باید دلایل آن را بیابند ولی اکنون آنچه حائز اهمیت است اقدامات دقیق، کارشناسانه، عاجل و عملی جهت نجات دریاچه اورمیه است. نجات دریاچه یعنی نجات زیست بوم منطقه، نجات حیات بیش از 14 میلیون انسان!

ما اعلام می‌داریم که محیط زیست، دریاچه، زمین‌های کشاورزی، مردم و خودمان را دوست داریم و برای جلوگیری از نابودی‌ آنها تلاش می‌کنیم. این تفکر مردمی است که همه هستی و زندگی خویش را در خطر نابودی و فنا می‌بینند. نابودی مزارع کشاورزی، باران نمک، تخریب محیط زیست، آوارگی مردم و ... همه پیامدهای خسارت به یک دریاچه هستند. دریاچه اورمیه می‌رود تا از بزرگترین دریاچه داخلی به یکی از کویرهای نمک تبدیل شود.

برای نجات دریاچه اورمیه هیچ فکر، سلیقه، مرز جغرافیایی نمی‌تواند مانع باشد. همه وجدان‌های بیدار بشری را به همراهی و یاری مردم منطقه به ویژه مردم زنجان که برای بقای حیات خویش در تلاشند، دعوت می‌کنیم. مسئولان کشور اعم از دولت، مجلس و قوه قضائیه باید حساسیت مسأله را درک نمایند و برای نجات دریاچه اقدامات جدی، مؤثر و عملی انجام دهند. سازمان‌های بین‌المللی حمایت و حفاظت از محیط زیست، سازمان یونسکو و UNEP (برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد) و نهادهای حقوق بشری می‌توانند در حمایت از این امر به یاری مردم منطقه بشتابند. هر اقدامی در این راستا از هر جای جهان می‌تواند صورت پذیرد. نگذارید وضعیت مردم منطقه به آوارگی، قحطی، بیکاری و معضلات دیگر برسد. هنوز تا مرگ فاصله هست. نگذاریم دریاچه اورمیه به سرنوشت «آرال» بپیوندد. دست‌ها را به هم دهیم و برای نجات دریاچه اورمیه تلاش کنیم.

حسین بدری پور
من بیش از یک دهه سابقه کار در سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور را دارم و در حال حاضر هم در مقطع دکترای منابع طبیعی تحصیل می نمایم. هدف از راه اندازی این وبلاگ اطلاع رسانی در خصوص مباحث روز منابع طبیعی و محیط زیست از قبیل همایش ها، پروژه ها و طرح های مرتبط در سطح ملی و بین المللی می باشد.
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :